مصطفی در غدیر خم که رسید
	گشت ملهم ز جانب ملهم
چون علی را گرفت بر سر دست
	از پی امتثال امر مهم
ناگه از آسمان ندا برخاست
	که یدالله فوق ایدیهم

قاسم رسا

مولای ما نمونه‌ی دیگر نداشته است
	اعجاز خلقت است و برابر نداشته است
وقت طواف دور حرم، فکر می کنم
	این خانه بی‌دلیل ترک بر نداشته است
دیدیم در غدیر که دنیا به جز علی
	آیینه‌ای برای پیامبر نداشته است
سوگند می خورم که نبی شهر علم بود
	شهری که جز علی در دیگر نداشته است
طوری ز چارچوب، در قلعه کنده است
	انگار قلعه هیچ زمان در نداشته است
یا غیر لافتی صفتی در خورش نبود
	یا جبرئیل واژه‌ی بهتر نداشته است
چون روز، روشن است که در جهل گم شده است
	هر کس که ختم ناد علی بر نداشته است
این شعر استعاره ندارد برای او
	تقصیر من که نیست برابر نداشته است

سید حمیدرضا برقعی

تا امام عاشقان، حضرت امیر شد
	آسمان شکوفه کرد، ناگهان غدیر شد
ناگهان تمام دشت، پر شد از نماز رود
	سرو، سربلند کرد، بید سر به زیر شد
عاشقانه زیستن، باز امتداد یافت
	دل به روز عاشقی، باز هم اسیر شد
از مدینه تا نجف، پر شد از صدای دف
	مکّه غرق نور شد، کعبه بی‌نظیر شد
در حصار شب نماند، ای امیر عاشقان!
	هر که در طواف عشق، با تو هم مسیر شد

عبدالرحیم سعیدی‌راد

عید غدیر خم است و روز ترنّم
	خیز بتا! می بیار کب کب و خم خم
کب کب و خم خم کفاف کی دهد؟ آری
	کشتی کشتی بیار و قلزم قلزم
زآن که شهی جست جا به تخت رسالت
	آن که بُد از قدر ز انبیاش تقدّم
تاج وصایت به سر نهاد شهی کاو
	دفتر ایجاد راست؛ مطلع یکّم
زهد فرو هِل، مگر که بس نشنیدی؟
	بود اگر آب، باطل است تیمم
عید غدیر خم است و باده نزد هر ک
	هست ز انعام و نصّ آیت "بل هُم"
باده نه آن باده کافشرند ز انگور
	باده نه آن باده کش پزند به هیزم
باده یعنی ولایت علی و آل
	عالم زین باده جسته است، تنظّم
شد چو به خمّ غدیر، جای، نبی را
	جبریل آمد برش ز طارم هفتم
گفت که "یا ایّها الرّسول" در این دم
	"بلّغ ما انزل الیک" به مردم
چند توان شمس را نمودن مخفی؟
	چند توان راز را نمودن تکتم
گویم در پرده چند؟ شخص علی را
	صادر اول شمار و بنده ی دوم
ساده تر این است کن وصیّ و وزیرت
	آن که از او، متن وحی جست تجسّم
تا که پیمبر شنید گفته ی حق را
	قلزم جهدش فتاد از او به تلاطم
جست ز ناقه به زیر و گفت نمایید
	منبرکی از جهاز ناقه، تراکم
بر ز بر او فراز آمد و بگشود
	از پس حمد خدای لب به تکلّم
خواند علی را به پیش و بر ز بر دست
	بود چنان تا ببینندش مردم
گفت بود این علی، وصیّ و وزیرم
	خصمی این شاه بر من است تخاصم
هر که بپیچد سر از اطاعت این شه
	می گزد اندر قیام لب به تندّم
یا علی! ای ذات حق و ناشر توحید!
	عرش خدا از تو کرد کسب تعظّم
شخص نبی را تویی مجاهد اول
	ذات خدا را تویی معرّف دوم
غیر جوین نان نخورده‌ای به همه عمر
	رانده گر آدم شد از برای دو گندم
شاها! من بنده «طایی»ام که ز هجرت
	سوزم هر روز و شب به نار تنعّم
جز تو به پای که سر نهم به تضرّع؟
	جز تو به سوی که رو کنم به تظلّم؟
تا که حصول ملال هست تأسف
	تا که جواب سلام هست علیکم،
هر که تو را خصم، تن، به درد و تعلّل
	هر که تو را یار، دل، به وجد و ترنّم

طایی شمیرانی

در غدیر خم، نبی خشت از سر خُم برگرفت
	خشت از خمّ ولای ساقی کوثر گرفت
از خم خَمر خلافت در غدیر خم، بلی
	ساقی کوثر ز دست مصطفی، ساغر گرفت
گوش گردون گشت کر از های و هوی می کشان
	کز میِ حبّ علی، امروز مستی در گرفت
یک طرف شوری به پا سلمان کند عمّاروار
	یک طرف میخانه را مقداد چون بوذر گرفت
دوستان را گاهِ شادی شد به رغم دشمنان
	خواجگیّ خواجه‌ی قنبر ز دل غم برگرفت
خواست تا بر جام، سنگ اندازد آن مشؤوم خصم
	سنگ‌بارانش خدا از طارم اخضر گرفت
سنگ بر پیمانه افکندن ز بَد مستی چه سود؟
	سنگ بر سر زن که جای مصطفی، حیدر گرفت
آری، آری، مرتضی بر مسند احمد نشست
	آری، آری، «هل اتی» از «انّما» افسر گرفت
تا به پایان آورد امر رسالت را رسول
	دامن همّت پی ابلاغ «بلّغ» برگرفت
ساخت منبر از جهاز اشتران شاه حجاز
	صاحب منبر مکان بر عرشه‌ی منبر گرفت
تا «یدالله فوق ایدیهم» عیان گردد به خلق
	دست پیش آورد و دست حیدر صفدر گرفت
آسمان «یا لیتنی کنت تراب» از دل سرود
	بوتراب آن دم که جا بر دست پیغمبر گرفت
گفت «هر کس را منم مولا، علی مولای اوست»
	حیدرش سرور بود، آن کاو مرا سرور گرفت
جانشین و قاضی دین و وصی من، علی است
	این بگفت و بازوی آن شاه گردون فر گرفت
بین امواج مخالف، کشتی دین خدای
	از تلاطم ایمنی با لنگر حیدر گرفت
بُد همای طبع من بشکسته پر از سنگ غم
	باز از عشق علی، زی اوج معنی، پر گرفت
«خوشدل» از فیض مدیح شاه مردان، مرتضی
	حالی از تیغ زبان، مُلک سخن، یکسر گرفت

خوشدل تهرانی

تا طنین افکند در گیتی ندای الغدیر
	گشت بانگ حق طنین افکن ز نای الغدیر
شور حق افتاد در اقطار عالم، آشکار
	حق بلند آوازه شد باز از ندای الغدیر
نور باران گشت آفاق هدایت در جهان
	پهنه‌ی خاور درخشید از ضیای الغدیر
چارده صد سال علم و دین و تاریخ و هنر
	جلوه‌گر شد، نو به نو، در لابه‌لای الغدیر
چون کتاب آسمانی در جهان پرتو فکند
	از فیوضات نجف، امّ القرای الغدیر
تا که شد این سیل دانش، جاری از بحر نجف
	نیل تا آمویه گشتند آشنای الغدیر
مصر و پاکستان و کشورهای اسلامی تمام
	در پی آل علی، زیر لوای الغدیر
چون غریو قهرمانان تشیّع در قرون
	کوه‌ها لرزاند بانگ رعدسای الغدیر
در نبرد حق و باطل باز در دور زمان
	پهنه‌ی صفّین پدید آمد به پای الغدیر
شام عاشورا، سحرگاه شهادت، صبح خون
	نقش بینی، گونه‌گون، در جای‌جای الغدیر
هر طرف شور شعار «یا لثارات الحسین»
	جمع «توّابین» فکندند از برای الغدیر
مدرس «صادق» ببین و مجلس بحث «رضا»
	باز بر پا در رواق جان‌فزای الغدیر
حاکم عادل پس از پیغمبر خاتم، علی است
	این بود آن حق بر حق، ادّعای الغدیر
دین ختم انبیا وآن گه پیمبر بی وصی؟
	باشد این بهتان، خدا داند، خدای الغدیر
دولت حق دیگر از جولان باطل وارهید
	تا برآمد رایت گیتی‌گشای الغدیر
قرن‌ها تألیف و اسناد و روایات فِرَق
	رسته می یابی به هر دعوی، گوایِ الغدیر
روح قبله، نصّ قرآن، متن سنّت، اصل دین
	در جهان گسترد ز آوای رسای الغدیر
آن همه دیرین‌کدورت‌ها مصفّا می شود
	در میان اهل قبله از صفای الغدیر
ماند از «احمد» دو قرآن: «صامت» و «ناطق»، بلی
	اینت ربّانی‌شعار دیرپای الغدیر
افتخار دین اسلام است، امروز این کتاب
	رونق علم است یکسر محتوای الغدیر
بین «شهیدان فضیلت» را همه خونین غریو
	پشت در پشت ایستاده در قفای الغدیر
شاعرانِ روزگاران نک به گوش لحظه‌ها
	نام حق را می سرایند از نوای الغدیر
می برد این کاروان را عاقبت با لطف حق
	سوی راه راست آهنگ درای الغدیر
گو به «صوفی»، گر ولاجویی و گویی «یا علی»
	رو بخوان درس ولائی از ولای الغدیر
جان تاریک از فروغ «نهج» حق رخشنده ساز
	خاک باطن زر بکن با کیمیای الغدیر
ای مسلمانان عالم! این همه هجر و نفاق
	درد ما ملت بود، وینک دوای الغدیر
سوی هم آیید و دست هم فشارید و بُوید
	با گروه راستینان پابه‌پای الغدیر
مرحبا بر همّت مردی که از آثار او
	ماند جاویدان کتاب پربهای الغدیر
بارالها! ای به دوران یاور اعلای حق!
	روزافزون کن به گیتی، اعتلای الغدیر
ای «حکیمی»! چون همه اوراق آن «سطرالولا»ست
	نقش شد در سینه‌ی ما، سطرهای الغدیر

 محمدرضا حکیمی

برآمد بامدادان مهر انور
	جهان را کسوت نو کرد در بر
تو پنداری که زرّین شاهبازی
	همی گسترد در صحن فلک پر
و یا از بهر اثبات رسالت
	کف موسی همی شد ز آستین در
و یا گویی عروسی ماه رخسار
	شب دوشینه بر سر داشت معجر
کنون برداشت از سر معجر خویش
	جهان از طلعت او شد منوّر
و یا گویی که در این جشن فیروز
	فلک افروخته زرّینه مجمر
چنین روز و چنین عید مبارک
	که آمد امر «بلّغ» بر پیمبر
نبی اندر غدیر خم برافراشت
	جهاز چهار اشتر، جای منبر
برآمد بر فراز آن و بگرفت
	به دست خویش اندر دست حیدر
همه بر گرد او گردیده انبوه
	گروه بی‌شمار و خیل بی‌مر
همه تفویض کرد امر ولایت
	به ابن عمّ و در معنی برادر

ایرج میرزا

صدای کیست چنین دل‌پذیر می آید؟
	کدام چشمه، به این گرم‌سیر می آید؟
صدای کیست که این گونه روشن و گیراست؟
	که بود و کیست که از این مسیر می آید؟
چه گفته است، مگر جبرئیل با احمد؟
	صدای کاتب و کلک دبیر می آید
خبر به روشنی روز، در فضا پیچید
	خبر دهید؛ کسی دست‌گیر می آید
کسی بزرگ‌تر از آسمان و هر چه در اوست
	به دست‌گیری طفل صغیر می آید
علی به جای محمد، به انتخاب خدا
	خبر دهید؛ بشیری نذیر می آید
کسی به سختی سوهان؛ به سختی صخره
	کسی به نرمی موج حریر می آید
کسی که مثل کسی نیست؛ مثل او، تنهاست
	کسی شبیه خودش، بی‌نظیر می آید
خبر دهید که دریا، به چشمه خواهد ریخت
	خبر دهید به یاران، «غدیر» می آید
به سالکان طریق شرافت و شمشیر
	خبر دهید که از راه، پیر می آید
خبر دهید به یاران، دوباره از بیشه
	صدای روشن یک شرزه شیر می آید
«خم غدیر» به دوش از کرانه‌ها، مردی
	به آبیاری خاک کویر می آید
کسی دوباره به پای یتیم می سوزد
	کسی دوباره سراغ فقیر می آید
کسی حماسه تر از این حماسه‌های سبک
	کسی که مرگ، به چشمش حقیر می آید
«غدیر» آمد و من خواب دیده‌ام، دیشب
	کسی سراغ من گوشه‌گیر می آید
کسی به کلبه‌ی شاعر، به کلبه‌ی درویش
	به دیده‌بوسی «عید غدیر» می آید
شبیه چشمه، کسی جاری و تپنده، کسی
	شبیه آینه، روشن‌ضمیر می آید
علی همیشه بزرگ است، در تمام فصول
	امیر عشق، همیشه امیر می آید
به سربلندی او، هر که معترف نشود
	به هر کجا که رود، سر به زیر می آید
شبیه آیه‌ی قرآن، نمی‌توان آورد
	کجا شبیه به این مرد، گیر می آید؟
مگر ندیده‌ای آن اتفاق روشن را
	به این محله، خبرها، چه دیر می آید؟!
بیا که منکر مولا، اگر چه آزاد است
	به عرصه گاه قیامت، اسیر می آید
بیا که منکر مولا، اگر چه پخته ولی
	هنوز از دهنش، بوی شیر می آید
علی همیشه بزرگ است، در تمام فصول
	امیر عشق، همیشه امیر می آید

مرتضی امیری اسفندقه

موضوعی که در این مقاله به آن پرداخته شده است، کشف تاییدات و تناقضات علمای اهل سنت درباره حدیث غدیر است. سعی نویسنده در این مقاله بر آن است که برای تایید یا رد گفتار آنان در حد مقدور از کلمات خود آنان، نه متکلمان شیعه، استفاده کند تا معلوم شود توجیهات آنان بی‌اساس و بی‌پایه است و بر هیچ قانون و قاعده عقلی و نقلی استوار نیست.
گزارشی از واقعه غدیر

در آخرین سال عمر پیامبر، مراسم حجة‌الوداع باشکوهی هر چه تمام‌تر و با حضور مسلمانان مدینه و سایر نقاط عربستان برگزار شد. در بازگشت از این سفر روحانی با وجود آفتاب داغ حجاز، به خاطر لذت این سفر الهی گرمای طاقت‌فرسا در وجود همراهان پیامبر اثری نداشت. پس از پیاده‌روی بسیار، کم‌کم سرزمین جحفه و بیابان‌های خشک و سوزان غدیر خم از دور نمایان می‌شد. اینجا در حقیقت چهارراهی است که مردم سرزمین حجاز را از هم جدا می‌کند: راهی به سوی مدینه در شمال، راهی به سوی عراق در شرق، راهی به سوی غرب و سرزمین مصر و راهی به سوی یمن در جنوب پیش می‌رود.

روز پنجشنبه سال دهم هجرت بود و درست هشت روز از عید قربان می‌گذشت. ناگهان دستور توقف از طرف پیامبر به همراهان داده شد. مسلمانان با صدای بلند، آنها را که در پیشاپیش قافله در حرکت بودند، به بازگشت فراخواندند و صبر کردند تا عقب افتادگان هم برسند. مؤذّن با صدای الله اکبر مردم را به نماز ظهر دعوت کرد. مردم به سرعت آماده نماز شدند، اما هوا به قدری داغ بود که بعضی مجبور بودند قسمتی از عبای خود را به زیر پا و طرف دیگر آن را به روی سر بیفکنند که در غیر این صورت، ریگ‌های بیابان و اشعه آفتاب پا و سر آنها را اذیت می‌کرد. نماز ظهر تمام شد. پیامبر به مردم اطلاع داد که همه باید برای شنیدن یک پیام تازه الهی خود را آماده کنند. به خاطر جمعیت زیاد مردم، منبری از جهاز شتران ترتیب داده شد و پیامبر بر فراز آن قرار گرفت و نخست حمد و سپاس پروردگار به جای آورد و خود را به خدا سپرد، سپس مردم را مخاطب ساخته، فرمود:

«من به همین زودی دعوت خدا را اجابت کرده، از میان شما می‌روم. من مسئولم، شما هم مسئولید. شما درباره من چگونه شهادت می‌دهید؟ مردم صدا بلند کرده، گفتند: نشهد أنّک قد بلغت و نصحت و جهدت فجزاک الله خیراً؛ ما گواهی می‌دهیم تو وظیفه رسالت را ابلاغ کردی و شرط خیرخواهی را انجام دادی و آخرین تلاش و کوشش را در راه هدایت به کار بستی. خداوند تو را جزای خیر دهد».

آن حضرت فرمود: ایا شما گواهی به یگانگی خدا و رسالت من و حقانیت روز رستاخیز و برانگیخته شدن مردگان در آن روز نمی‌دهید؟ همه گفتند: آری، گواهی می‌دهیم. فرمود: خداوندا! گواه باش. بار دیگر فرمود: ای مردم! ایا صدای مرا می‌شنوید؟ ... گفتند: آری، و به دنبال آن سکوت سراسر بیابان را فراگرفت و جز صدای زمزمه باد چیزی شنیده نمی‌شد. پیامبر فرمود: ... اکنون بنگرید با این دو چیز گرانمایه و گران‌قدر که در میان شما به یادگار می‌گذارم، چه خواهید کرد؟ یکی از میان جمعیت صدا زد: کدام دو چیز گرانمایه یا رسول الله؟ پیامبر فرمود: اول ثقل اکبر، کتاب خداوند است که یک سوی آن به دست پروردگار و سوی دیگر در دست شماست. دست از دامن آن برندارید تا گمراه نشوید و اما دومین یادگار گران‌قدر من، خاندان من‌اند و خداوند لطیف خبیر به من خبر داده که این دو هرگز از هم جدا نشوند تا در بهشت به من بپیوندند. از این دو، پیشی نگیرید که هلاک می‌شوید و عقب نیفتید که باز هلاک خواهید شد. در این هنگام مردم دیدند که پیامبر به اطراف خود نگاه کرد. گویا کسی را جستجو می‌کند و همین که چشمش به علی افتاد، خم شد و دست او را گرفت و بلند کرد، آن چنان که سفیدی زیر بغل هر دو نمایان شد و همه مردم او را دیدند و شناختند که او همان افسر شکست ناپذیر اسلام است. در اینجا صدای پیامبر بلندتر شده، فرمود:

«ایها الناس من اولی الناس بالمؤمنین من انفسهم؟؛ ای مردم! چه کسی از همه مردم به مسلمانان از خود آنها سزاوارتر است؟» گفتند: خدا و پیامبر داناترند. پیامبر فرمود: خدا، مولای من است و من، مولا و رهبر مؤمنانم و به آنها از خودشان سزاوارترم.

سپس فرمود: «فمن کنت مولاه فعلی مولاه؛ هر کس من مولای او هستم، علی مولای اوست».

و این سخن را سه بار و به گفته برخی از راویان حدیث، چهار بار تکرار کرد و به دنبال آن سر به سوی آسمان بلند کرده، فرمود: «اللهم وال من والاه و عاد من عاداه و احب من احبه و ابغض من ابغضه و انصر من نصره و اخذل من خذله و ادر الحق معه حیث دار؛ خداوندا! دوستان او را دوست بدار و دشمنان او را دشمن بدار، محبوب بدار آن کس را که او را محبوب دارد و مبغوض بدار آن کس را که او را مبغوض دارد، یارانش را یاری کن، و آنها را که ترک یاری‌اش کنند، از یاری خویش محروم ساز و حق را همراه او بدار و او را از حق جدا مکن».

سپس فرمود: «الا فلیبلغ الشاهد الغائب؛ آگاه باشید، همه حاضران وظیفه دارند این خبر را به غائبان برسانند».

خطبه پیامبر به پایان رسید، عرق از سر و روی پیامبر و علی و مردم فرو می‌ریخت و هنوز صفوف جمعیت از هم متفرق نشده بود که امین وحی خدا نازل شد و این ایه را بر پیامبر خواند: )الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی ...(؛ «امروز ایین شما را کامل و نعمت خود را بر شما تمام کردم...». پیامبر فرمود: «الله اکبر الله اکبر علی اکمال الدین و اتمام النعمة و رضی الرب برسالتی والولایة لعلی من بعدی؛ خداوند بزرگ است، همان خدایی که ایین خود را کامل و نعمت خود را بر ما تمام کرد و از نبوت و رسالت من و ولایت علی پس از من راضی و خشنود گشت».

در این هنگام شور و غوغایی در میان مردم افتاد و علی را به این مقام ممتاز تبریک گفتند و از افراد سرشناسی که به او تبریک گفتند، ابوبکر و عمر بودند که این جمله را در حضور جمعیت بر زبان جاری ساختند:

«بخًّ بخًّ لک یا بن ابی‌طالب اصبحت و امسیت مولای و مولا کل مؤمن و مؤمنة؛ آفرین بر تو باد، ای فرزند ابوطالب ! تو مولا و رهبر من و تمام مردان و زنان با ایمان شدی».

در این هنگام ابن عباس گفت: به خدا این پیمان در گردن همه خواهد ماند.

حسان بن ثابت، شاعر معروف، از پیامبر اجازه خواست که به این مناسبت اشعاری بسراید، سپس اشعار معروف خود را آغاز کرد که ترجمه‌اش چنین است:

«پیامبر آنها در روز غدیر در سرزمین خم به آنها ندا داد و چه ندا دهنده گران‌قدری! فرمود: مولای شما و پیامبر شما کیست؟ و آنها بدون چشم‌پوشی و اغماض صریحاً پاسخ گفتند: خدای تو مولای ماست و تو پیامبر مایی و ما از پذیرش ولایت تو سرپیچی نخواهیم کرد. آن گاه پیامبر(ص) به علی(ع) فرمود: برخیز، زیرا من تو را بعد از خودم امام و رهبر انتخاب کردم و سپس فرمود: هر کس من مولا و رهبر اویم، این مرد مولا و رهبر اوست. پس شما همه از سر صدق و راستی از او پیروی کنید. در این هنگام، پیامبر عرض کرد: بارالها! دوست او را دوست بدار و دشمن او را دشمن بدار».[1]
حدیث غدیر در آثار اهل سنّت

بزرگان اهل سنت به طریق مختلف حدیث غدیر خم را نقل کرده‌اند. در ذیل به بعضی از مهم‌ترین کتب ایشان که بر این حدیث مهر صحت گذاشته و آن را تایید کرده‌اند، همراه با حدیث اشاره می‌شود.

1. سنن ترمذی: زید بن ارقم عن النبی(ص) قال: من کنت مولاه فعلی مولاه.[2]

2. مصنف ابن ابی شیبه: حدثنا مطلب بن زیاد عن عبدالله بن محمد بن عقیل عن جابر بن عبدالله قال: کنّا بالجحفة بغدیر خم إذا خرج علینا رسول الله فأخذ بید علی فقال: من کنت مولاه فعلی مولاه.[3]

3. المعجم الکبیر للطبرانی: عن أبی إسحاق الهمدانی قال سمعت حبشی بن جناده یقول: سمعت رسول الله(ص) یقول یوم غدیر خم: اللهم من کنت مولاه فعلی مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه و انصر من نصره و اعن من اعانه.[4]

همچنین وی حدیث مذکور را به همین طریق از زید بن ارقم، ابو ایوب انصاری و بریده نقل می‌کند.

4. تفسیر ابی السعود و تفسیر اللباب لابن عادل: در این دو کتاب در تفسیر ایه )سأل سائل بعذاب واقع( [5] وارد شده است: می‌گویند سائل، حارث بن نعمان فهری بود و علت نزول ایه این است هنگامی که قول پیامبر مبنی بر اینکه هر که من مولای اویم پس علی مولای اوست به گوش او رسید، سوار بر ناقه خود شد و پیش پیامبر آمد و گفت: ای محمد! امر کردی ما را که شهادت بدهیم خدایی جز خدای واحد نیست و اینکه تو فرستاده از جانب اویی و ما آن را پذیرفتیم. امر کردی پنج بار در روز نماز بخوانیم و زکات اموالمان را بدهیم و ما قبول کردیم. امر کردی که در هر سال یک ماه روزه بگیریم و حج بگزاریم و ما پذیرفتیم؛ ولی به اینکه پسر عمت را بر ما برتری دهی، هیچ‌ گاه راضی نمی‌شویم. ایا آنچه گفتی، از جانب خودت بود یا از جانب خدا؟ پیامبر فرمود: به آن خدایی که کسی غیر از او خدا نیست قسم که آن را از نزد خداوند گفتم. پس در این وقت حارث می‌گوید: خدایا! اگر آنچه محمد می‌گوید، حق است، از آسمان بر ما سنگی فرود آر یا عذابی بر ما نازل کن!

پس به خدا قسم، به ناقه‌اش نرسید، مگر اینکه خدا سنگی به جانبش پرتاب نمود که از مغز سرش وارد شد و از دبرش بیرون آمد و کشته شد.[6]

5. الدر المنثور عن ابی هریره: لما کان یوم غدیر خم و هو یوم ثمانی عشر من ذی الحجة قال النبی(ص): «من کنت مولاه فعلی مولاه فانزل الله الیوم اکملت لکم دینکم».[7] شگفت اینکه صاحب این کتاب پس از نقل این یک حدیث، آن را ضعیف و غیر قابل اطمینان دانسته است و ما در فصل بعد، راویان حدیث غدیر را از نگاه خود ایشان مورد بررسی قرار می‌دهیم.

6. تفسیر ابن کثیر: در شأن نزول ایه )یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک...( می‌گوید: و قد روی ابن مردویه من طریق ابی هارون عن ابی سعید خدری انها نزلت علی رسول الله(ص) یوم غدیر خم حین قال لعلی: «من کنت مولاه فعلی مولاه» ثم رواه عن أبی هریره و فیه انه الیوم الثامن عشر من ذی الحجه یعنی مرجعه من حجة الوداع.[8]

7. تفسیر آلوسی: در شأن نزول همین ایه می‌گوید: عن ابن عباس (رضی الله تعالی عنه) قال: نزلت هذه الایة فی علی (کرم الله وجهه) حیث امر سبحانه ان یخبر الناس بولایته فتخوف رسول الله أن یطعنوا فی ذلک علیه فاوحی الله تعالی الیه هذه الایة فقام بولایته یوم غدیر خم و أخذ بیده. فقال (علیه الصلاة و السلام): «من کنت مولاه فعلی مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه؛[9] این ایه زمانی نازل شد که خداوند ابلاغ ولایت علی به مردم را به پیامبر امر فرمود و آن حضرت از طعن مردم بر این خائف بود. پس این ایه نازل شد و پیامبر در روز غدیر امر حق تعالی را به اجرا رساند و فرمود: «هر که من مولای اویم، علی مولای اوست...».

8. فتح القدیر: قال رسول الله(ص) إلی بریده: یا بریده ألست بالمؤمنین من أنفسهم؟ قلت: بلی یا رسول الله. قال: «من کنت مولاه فعلی مولاه».[10]

9. تفسیر رازی: نزلت الایة فی فضل علی بن ابی‌طالب(ع) و لما نزلت هذه الایة أخذ بیده و قال: «من کنت مولاه فعلی مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه». فلقیه عمر فقال: هنیئاً لک یا بن ابی‌طالب أصبحت مولای و مولی کل مؤمن و مؤمنة. و هو قول ابن عباس و البراء بن عازب و محمد بن علی.[11]

10. امالی، المحاملی: قال سعید بن جبیر عن ابن عباس: قال رسول الله(ص) : «من کنت مولاه فعلی مولاه».[12]

11. الکنی و الاسماء للدولابی: عن زید بن ارقم قال: کنا مع رسول الله(ص) بین مکة و المدینة إذا نزلنا منزلاً یقال له غدیر خم فنودی أن الصلاة جامعة فقام رسول الله(ص) فحمدالله و اثنی علیه ثم قال: «اَلستم تعلمون انی أولی بکلّ مؤمن من نفسه». قالوا: بلی نشهد انک أولی بکلّ مؤمن من نفسه. قال: «فانی من کنت مولاه فهذا مولاه» و اخذ بید علی.[13]

حاصل اینکه زید بن ارقم می‌گوید: با رسول خدا(ص) بین مکه و مدینه در غدیر خم بودیم که ندای نماز جماعت داده شد، پس از نماز رسول خدا برخاست و پس از حمد و ثنای الهی فرمود: ایا نمی‌دانید که من به جان هر مؤمن از خودش اولی هستم؟ همه گفتند: بله، یا رسول الله! تو از نفس هر مؤمن به او سزاوارتری. آن گاه فرمود: «هر که من مولای او هستم، پس این مولای اوست»، درحالی که دست علی را بالا گرفته بود.

12. شرح مذاهب اهل السنه: عن زید بن ارقم و البراء قالا: کنّا مع رسول الله(ص) یوم غدیرخم و نحن نرفع غصن الشجرة عن رأسه فقال:«ألا ان الله ولیی و أنا ولی کلّ مؤمن، من کنت مولاه فعلی مولاه» و فی غیر هذه الروایة: «اللهم وال من والاه و عاد من عاداه».

نویسنده پس از ذکر حدیث چنین می‌گوید: «و هذا حدیث غریب صحیح و قد روی حدیث غدیر خم عن رسول الله(ص) نحو مائة نفس و فیهم العشرة و هو حدیث ثابت لا أعرف له علة. تفرّد علی بهذه الفضیلة لم یشرکه فیها احد؛ این حدیثِ غریب اما صحیحی است که حدود صد نفر که عشره مبشره هم در میان آنهاست، نقل کرده‌اند. علی به این فضیلت یگانه شده است؛ به گونه‌ای که هیچ کس در این فضیلت با او برابر نیست».[14]

علاوه بر موارد فوق، این حدیث در کتب زیر هم وارد شده است. این روایات تقریباً از لحاظ مضمون شبیه به هم هستند.

13. السنة، ابن ابی عاصم. وی حدیث غدیر را به 25 طریق مختلف نقل می‌کند(ج3، ص356ـ386) .

14. ابوبکر محمد بن حسن بغدادی در کتاب الشریعه، حدیث فوق را به پانزده طریق از بزرگان صحابه و غیر آنها نقل می‌کند.

15. نویسنده کتاب نظم المتناثر، حدیث غدیر را منقول از افراد زیر می‌داند:

زید بن ارقم، علی(ع)، ابوایوب انصاری، عمر، ابوهریره، طلحه، عماره، ابن عباس، بریده، ابن عمر، مالک بن حویرث، حبشی بن جناده، جریر، سعد بن ابی وقاص، ابو سعید خدری، انس، قیس بن ثابت، حبیب بن بدیل ورقاء، براء بن عازب، ابو طفیل، حذیفة بن اُسید الغفاری(ج1، ص194).

16. الاستیعاب فی معرفة الاصحاب (ج1، ص338).

17. اسد الغابة (ج1ـ2و3).

18. تاریخ اصبهان (ج1، ص58، 67، 121، 249و300).

19. مروج الذهب (ج1، ص346).

20. مختصر تاریخ دمشق، به 12 طریق مختلف (ج2، 3، 4و5).

21. مرآة الجنان (ج1، ص51).

22. المختصر فی اخبار البشر (ج1، ص126).

23. تاریخ الخلفاء (ج1، ص69).

24. تاریخ بغداد (ج3، ص333).
راویان حدیث غدیر از نگاه علمای اهل سنت

بزرگان اهل سنت، به جز عده‌ای، با اعتراف و اذعان به صحت و مورد وثوق بودن روات حدیث غدیر با عباراتی نظیر رجال صحیح و ثقه، خبر غدیر را تایید کرده‌اند؛ از آن جمله:

1. در المستدرک، حاکم نیشابوری عبارات زیر را برای بررسی سندی حدیث غدیر به کار می‌برد: هذه حدیث صحیح علی شرط الشیخین،[15] هذا حدیث صحیح علی شرط مسلم.[16]

2. در کتاب مجمع الزوائد، مؤلف پس از نقل حدیث مذکور از احمد بن حنبل و طبرانی می‌گوید: در رجال احمد ثقات[17] و در جای دیگر می‌گوید: «رواه احمد و رجاله رجال صحیح».[18]

3. مؤلف کتاب فلک النجاه می‌گوید:

«اقول حدیث من کنت مولاه فعلی مولاه متواتر لا حاجة الی تفصیل اسانیده و مخرجیه لهذا بیناه مختصراً مخافة التطویل و قد أورد مؤلف ارجح المطالب ناقلاً عن ابن عقده فی‌کتاب الموالاة اسماء رواته من الصحابة نحومائة فصاعداً و أسماء المخرجین نحومائة و خمس و اربعین. فی‌الصواعق، بیان حدیث من کنت مولاه حدیث صحیح لامریة فیه و قد أخرجه جماعة کالترمذی والنسائی و احمد و طرقه کثیراً جداً و فی روایة لأحمد انه سمعه من النبی(ص) ثلاثون صحابیاً و شهدوا به لعلی لما نوزع ایام خلافته و کثیر من أسانیده صحاح و حسان ولا التفات لمن قدح فی صحته؛[19] حدیث من کنت مولاه حدیث متواتری است که حاجتی به ذکر تفصیلی اسناد و ناقلانش نیست و به همین خاطر ما نیز مختصری در این رابطه بیان می‌کنیم. مؤلف کتاب ارجح المطاب از کتاب الموالاة نام حدود صد نفر بلکه بیشتر از راویان صحابه و نیز نام 145 نفر از کسانی که حدیث را خارج کرده‌اند، نقل می‌کند. همچنین در کتاب الصواعق درباره حدیث من کنت مولاه وارد شده است: حدیث صحیحی است که شائبه هیچ شک و ریبی در آن نیست و جماعتی از بزرگان از جمله ترمذی، نسائی و احمد در کتب خود نقل کرده‌اند که البته طرق نقل احمد بسیار زیاد است. و از احمد روایت شده که حدیث را سی نفر از صحابه شنیدند و برای علی(ع) زمانی که درگیر مسئله خلافت (غصب شده خود) بود، آن را شهادت دادند و بسیاری از سند‌های این روایت صحیح و حسن است و به کسی که شکّ در آن ایجاد کند، اعتنایی نباید کرد».
نکته

در اینجا توجه به دو مطلب مناسب است: اول اعتراف صاحب الصواعق به اینکه علی(ع) مسئله مذکور را در ایام خلافت خود مطرح کرده است. این مطلب به کنایه نشان از آن دارد که آنچه در حدیث مذکور مورد عنایت حضرت امیر بوده است و علمای اهل سنت هم آن را متوجه شده و درک کرده‌اند، مسئله خلافت بر مسلمین است. تناقض گویی‌هایی که میان بزرگان اهل سنت اتفاق می‌افتد ـ که ما نیز به بعضی از آنها اشاره می‌کنیم ـ ناشی از همین علت است و نشانه درگیری و نزاع بین عقل و منطق با هوای نفس و میان عشق و ترس است.

مطلب دوم اینکه تواتر حدیث غدیر چنان نزد بزرگان اهل سنت به مثابه روز روشن است که گفتار کسی که آن را انکار کند، هیچ ارزشی ندارد؛ چنان که حافظ ذهبی در کتاب سیر اعلام النبلاء به متواتر بودن حدیث غدیر اعتراف کرده، می‌گوید: «هذا حدیث حسن عال جداً و متنه متواتر».[20] بنابراین سخن ابن حجر در لسان المیزان که گفته است «تواتری در این حدیث وجود نداشته و ساختگی است»، کاملاً بی‌اساس و پوچ است و قابل اعتنا نیست.

وی در معرفی حسین بن محمد بن خسرو بلخی می‌گوید:

«رایت بخط هذا الرجل جزءاً من جملته نسخه رواها عن علی بن محمد بن علی بن عبیدالله الواسطی حدثنا ابوبکر محمد بن عمر البابزائی بجامع واسط حدثنا الدقیقی عن یزید بن هارون عن حمید عن انس و النسخة کلها مکذوبة علی الدقیقی فمن فوقه ما حدثوا منها بشیء. فمنها حدیث من کنت مولاه و غیر ذلک و هذه الأحادیث و إن کانت رویت من طریق غیر هذه فانها بهذا الاسناد مختلفة و ما ادری هی من صنعه الحسین أو شیخه او شیخ شیخه. و ذکره ابن ابی طی فی ‌رجال الشیعه».[21]

آری، این جماعت عالم‌نما در مواجهه با این سند‌های انکار ناپذیر، چاره‌ای جز این ندارند که حدیث غدیر را ساخته حسین بن محمد خسرو بلخی بدانند و در نهایت او را جزء شیعیان معرفی کنند؛ در حالی که تواتر چنان محکم و اساسی است که نقل‌های این چنینی در برابر بسیاری روایات معتبر منقول از خود بزرگان اهل سنت، کاملاً مردود است.
نمونه تناقضات و اعترافات

غزالی که معروف به امام شکاکان در همه مسائل است، در کتاب خود با نام سرّالعالمین خلافت خلفای راشدین را مورد انتقاد شدید قرار داده و آنها را نکوهش کرده و ذهبی، یکی از بزرگان اهل سنت، ضمن نقل این قول از غزالی، او را به شدت نکوهش کرده و در کتاب سیراعلام النبلاء گفته است:

«ولأبی مظفر یوسف سبط ابن الجوزی فی کتاب ریاض الافهام فی مناقب اهل البیت قال: ذکر ابوحامد فی کتابه سرالعالمین و کشف ما فی الدارین فقال فی حدیث: من کنت مولاه فعلی مولاه ان عمر قال لعلی بخّ بخّ أصبحت مولی کل مؤمن و مؤمنة.

قال ابوحامد: و هذا تسلیم و رضی ثم بعد هذا غلب علیه الهوی حباً للریاسة و أمر الخلافة و نهیها فحملهم علی الخلاف فنبذوه وراء ظهورهم و اشتروا به ثمناً قلیلاً فبئس ما یشترون و سرر کثیراً من هذا الکلام الفسل الذی تزعمه الامامیة و ما أدری ماعذره فی هذا؟ و الظاهرانه رجع عنه و تبع الحق.

قلت: قد الف الرجل فی ذم الفلاسفة کتاب التهافت و کشف عوارهم و وافقهم فی مواضع ظناً منه ان ذلک حق او موافق للملة و لم یکن له علم بالاثار و اخبره بالسنن النبویة القاضیة علی العقل و لولا ان أبا حامد من کبار الاذکیاء و خیار المخلصین لتلف. فالحذار الحذار من هذه الکتب و اهربوا بدینکم من شبه الاوائل و الا وقعتم فی الحیرة فمن رام النجاة و الفوز فلیلزم العبودیة و لیبتهل الی مولاه فی الثبات علی الاسلام و ان یتوفی علی الایمان الصحابة و سادة التابعین فبحسن قصد العالم یغفرله».[22]

حاصل کلام اینکه ابوحامد می‌گوید: کلام عمر به علی(ع): «بخ بخ اصبحت مولی کل مؤمن و مؤمنة»، نشانه تسلیم و رضایت وی در مورد امر خلافت علی(ع) است، اما بعد از آن به جهت غلبه هوای نفس بر وی و محبت ریاست و امر و نهی خلافت، همه را به بهایی اندک فروخت و پا برآنها نهاد.

ذهبی در ادامه می‌گوید: از این کلام سست و بی‌پایه که مبنای کلام امامیه نیز هست، بسیاری خوشحال شده‌اند و من نمی‌دانم عذر و دلیل وی بر این گفتار چه بوده است؟ ظاهر این است که از این گفتار توبه کرده و از مذهب حق (به گمان خودش) پیروی کرده است.

آن گاه در ادامه می‌گوید: این مرد در نکوهش فلاسفه کتاب تهافت را نوشته و در بعضی از موارد که گمان برده حق یا موافق با مذهب ملت است، از ایشان پیروی کرده است (آن گاه از این نتیجه می‌گیرد:) وی هیچ اطلاع و اخباری از آثار بزرگان و سنت نبوی که حاکم بر عقل است، نداشته است. و اگر نه اینکه ابوحامد از بزرگان اذکیا و پاکان و بهترین مخلصان بود، بی‌شک با این کلمات هلاک و تلف می‌شد. پس دور باشید، دور باشید از این کتب و از دینتان بترسید. پس هر کس که امید نجات دارد، ملتزم عبودیت باشد و به حق ابتهال کند در ثبات اسلام و ایمان به صحابه و تابعین.
بررسی نکات

یکی از موارد مهم که در کنار حدیث غدیر مورد توجه قرار گرفته و راویان حدیث آن را نقل کرده‌اند، مسئله تبریک عمر به علی(ع) به عنوان امیرالمؤمنین است و جمع بسیاری از بزرگان شیعه و اندکی از اهل سنت به این مطلب اشاره کرده‌اند. سرّ اینکه بزرگان اهل سنت کمتر به این عنوان پرداخته و آن را ساخته پرداخته مخالفان خود می‌پندارند، آن است که با پذیرفتن این مطلب که عمر به علی(ع) تبریک گفته، کلام شیعه مبنی بر ولایت امیرالمؤمنین مورد تایید قرار خواهد گرفت. از این رو، بی‌تردید غزالی به مسئله مهمی اشاره کرده و لبّ سخن وی آن است که به لحاظ منطقی و عقلی تبریک عمر، معنایی جز پذیرش خلافت نخواهد داشت. پس جای هیچ شکی باقی نمی‌ماند که با قبول این امر، تمام کلمات و گفتار اهل سنت در مورد معنای مولا بر باد فنا خواهد بود؛ زیرا تبریک عمر به علی(ع) معنایی جز رسیدن به مقام ریاست بر مؤمنان ندارد. غیر از این معنا هر چه را در نظر بگیریم، تبریک و تهنیت عمر را بی‌معنا خواهد کرد.

ابن کثیر در کتاب السیرة النبویه پس از نقل حدیث من کنت مولاه فعلی مولاه به طرق مختلف از جمله نسائی می‌گوید: «هذا اسناد جید قوی رجاله کلهم ثقات»، اما آنجا که کلام به تبریک عمر به علی(ع) می‌رسد، می‌گوید: «رواه ابن جریر عن ابی زرعه عن موسی بن اسماعیل عن حماد بن سلمه عن علی بن زید و ابی هارون العبدی و کلاهما ضعیف عن عدی بن ثابت عن البراء بن عازب و روی هذا الحدیث من حدیث موسی بن عثمان الحضرمی و هو ضعیف جداً».[23] این در حالی است که تناقض ناشی از نقل این کلام عمر، بسیار در منابع اهل سنت دیده می‌شود.

غیر از آنچه ما از تفسیر رازی نقل کردیم، ابن عساکر در کتاب تاریخ دمشق حدیث زیر را به دو طریق نقل کرده است. وی از ابوهریره نقل می‌کند: «من صام یوم ثمانی عشرة من ذی الحجة کتب له صیام ستین شهراً و هو یوم غدیر خم لما اخذ النبی(ص) بید علی بن ابی‌طالب فقال: «الست ولی المؤمنین». قالوا: بلی یا رسول الله. قال : «من کنت مولاه فعلی مولاه». فقال عمر بن خطاب: بخًّ بخًّ لک یا بن ابی‌طالب اصبحت مولای و مولی کل مسلم. فانزل الله الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی...(مائده/3)».[24]

این حدیث در کتب الامالی الشجریه (ج1، ص31)، البدایة و النهایة (ج7، ص386)، تاریخ بغداد (ج3، ص498) و مختصر تاریخ دمشق (ج5، ص393) نیز نقل شده است و نیز با کمی تفاوت در عبارت، در بخش عمر بن خطاب به دو طریق از ابی هریره و شهر بن حوشب نقل شده است. (ج1، ص193).

در کتاب «مصنف»، ابن ابی شیبه پس از نقل عبارت «من کنت مولاه فعلی مولاه» نقل می‌کند: «فلقیه عمر بعد ذلک فقال: هنیئاً لک یا بن ابی‌طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة».[25] همین عبارت در کتب الشریعه (آجری، ج4، ص181)، فضائل الصحابه (ج2، ص494)، کنزالعمال (ج13، ص134)، المسند الجامع (ج6، ص367) و تاریخ ابن خلدون (ج1، ص197) نیز نقل شده است.

معلوم نیست با وجود این همه تناقض در نقل کلامِ بخ بخ از عمر بن خطاب، بزرگان اهل سنت که از نقل کلام مزبور دوری جسته و حق را پنهان کرده‌اند، چگونه می‌توانند به شیعه پاسخ این ابهام را بدهند؟ چنانکه معلوم شد، ذهبی در نقل گفتار غزالی حتی قادر نبوده است که پاسخی عقلانی به کلام وی بدهد و با صرف ردّ و انکار و توهین، این تعارض حل نخواهد شد.

غزالی پس از بیان مطلب مذکور در مورد کلام عمر می‌گوید:

«و لما مات رسول الله(ص) قال قبل وفاته ائتوا بدواة و بیضاء لازیل لکم اشکال الامر و اذکر لکم من المستحق لها بعدی. قال عمر: دعوا الرجل فانه لیهجر. و قیل یهدر. فاذا بطل تعلقکم بتأویل النصوص فعدتم الی الاجماع و هذا منصوص ایضاً فان العباس و اولاده و علیاً و زوجته و اولاده لم یحضروا حلقة البیعة و خالفکم اصحاب السقیفة فی متابعة الخزرجی...».[26]
پی‌نوشت‌ها

[1] . تفسیر نمونه، ایت الله مکارم شیرازی، ج5، ص12، دارالکتب الاسلامیه، چاپ 12.

[2] . ترمذی، محمد بن عیسی، بیروت، دارالفکر، ج12، ص175.

[3] . المصنف، ابن ابی شیبه، ج7، ص495، بیروت، دارالفکر، 1409.

[4] . معجم الکبیر، طبرانی، ج4، ص4.

[5] . معارج/1.

[6] . تفسیر اللباب، ابن عادل، ج15، ص456؛ ارشاد العقل السلیم، محمد بن محمد العمادی (ابوالسعود) ج6، ص376.

[7] . الدر المنثور، جلال الدین سیوطی، ج3، ص323.

[8] . تفسیر القرآن العظیم، ابن کثیر، محقق سامی بن محمد، ج3، ص28، دارطیبه للنشر، 1420.

[9] . روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، آلوسی، ج5، ص67 ـ 68.

[10] . فتح القدیر، آلوسی، ج6، ص20.

[11] . مفاتیح الغیب، فخر رازی، ج6، ص113.

[12] . امالی، المحاملی(235 ـ 330)، اسماعیل بن محمد، ج1، ص36، دار ابن القیم و المکتبه الاسلامیه، 1991م.

[13] . الکنی و الاسماء، الدولابی(224 ـ 310)، احمد بن حمادبن سعید، ج5، ص38، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1420.

[14] . شرح مذاهب اهل السنه، ابن شاهین (385.ق)، احمد بن عثمان، ج1، ص104، مصر، مؤسسه قرطبه، 1415.

[15] . المستدرک علی الصحیحین، الحاکم، ابو عبدالله محمد بن عبدالله ، ج3، ص109.

[16] . همان، ص110.

[17] . مجمع الزوائد و منبع الفوائد، الهیثمی(807ق)، نورالدین علی بن ابی‌بکر، ج9، ص103، بیروت دارالکتب العلمیه، 1408.

[18] . همان، ص104.

[19] . سیر اعلام النبلاء، الذهبی(748)، شمس الدین محمد بن احمد، ج8، ص200. موسسه الرساله، 1413.

[20] . همان، ص335.

[21] . لسان المیزان، ابن حجر العسقلانی، ج1، ص335.

[22] . سیر اعلام النبلاء، ج19، ص331.

[23] . السیره النبویه، اسماعیل بن کثیر(741)، تحقیق مصطفی عبدالواحد، ج4، ص417 ـ 419، دارالمعرفه للطباعه و النشر بیروت، 1396.

[24] . تاریخ دمشق، الشافعی، ابی القاسم علی بن الحسن (ابن عساکر) (571ق)، دارالفکر، ج42، ص233.

[25] . مصنف، ابن ابی شیبه، ج7، ص503.

[26] . سرّ العالمین و کشف ما فی الدارین، الغزالی، ابوحامد، ج1، ص4.

روز گشايش و درود

عن ابى عبد الله(علیه السلام) قال:
والعمل فيه يعدل ثمانين شهرا، و ينبغى ان يكثر فيه ذكر الله عزوجل، والصلوة على النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) ، ويوسع الرجل فيه على عياله.
وسائل الشيعه 7: 325، ح 6.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
ارزش عمل در آن روز (عيد غدير) برابر با هشتاد ماه است، و شايسته است آن روز ذكر خدا و درود بر پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) زياد شود، و مرد، بر خانواده خود توسعه دهد. 

 روز ديدار رهبرى

عن مولانا ابى‏الحسن على بن محمد(علیه السلام) قال لابى اسحاق:
و يوم الغدير فيه اقام النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) اخاه عليا علما للناس و اماما من بعده،[قال] قلت:
صدقت جعلت فداك، لذلك قصدت، اشهد انك حجة الله على خلقه.
وسائل الشيعه 7: 324، ح 3.
امام هادى(علیه السلام) به ابواسحاق فرمودند:
در روز غدير پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) برادرش على(علیه السلام) را بلند كرد و به عنوان پرچمدار (و فرمانده) مردم و پيشواى بعد از خودش معرفى كرد.
ابواسحاق گفت: عرض كردم، فدايت‏شوم راست فرمودى. به خاطر همين به زيارت و ديدار شما آمدم، گواهى مى‏دهم كه تو حجت‏خدا بر مردم هستى. 

 روز تكبير

عن على بن موسى الرضا(علیه السلام) :
من زار فيه مؤمنا ادخل‏الله قبره سبعين نورا و وسع فى قبره و يزور قبره كل يوم سبعون الف ملك ويبشرونه بالجنة.
اقبال الاعمال: 778.
امام رضا(علیه السلام) فرمودند:
كسى كه در روز (غدير) مؤمنى را ديدار كند، خداوند هفتاد نور بر قبر او وارد مى كند و قبرش را توسعه مى‏دهد و هر روز هفتاد هزار فرشته قبر او را زيارت مى‏كنند و او را به بهشت بشارت مى‏دهند. 

 روز ديدار و نيكى

قال الصادق(علیه السلام):
ينبغى لكم ان تتقربوا الى الله تعالى بالبر والصوم والصلوة و صلة الرحم و صلة الاخوان، فان الانبياء عليهم السلام كانوا اذا اقاموا اوصياءهم فعلوا ذلك و امروا به.
مصباح المتهجد: 736.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
شايسته است با نيكى كردن به ديگران و روزه و نماز و بجاآوردن صله رحم و ديدار برادران ايمانى به خدا نزديك شويد، زيرا پيامبران زمانى كه جانشينان خود را نصب مى‏كردند، چنين مى‏كردند و به آن توصيه مى‏فرمودند.

نماز در مسجد غدير

عن ابى عبد الله(علیه السلام) قال:
انه تستحب الصلوة فى مسجد الغديرلان النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) اقام فيه امير المؤمنين(ع)و هو موضع اظهرالله عزوجل فيه الحق.
وسائل الشيعه 3: 549.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
نماز خواندن در مسجد غدير مستحب است، چون پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) در آنجا اميرمؤمنان(علیه السلام) را معرفى و منصوب كرد. و آنجايى است كه خداى بزرگ، حق را آشكار كرد. 

 نماز روز غدير

عن ابى عبد الله(علیه السلام) قال:
و من صلى فيه ركعتين اى وقت‏شاء و افضله قرب الزوال و هى الساعة التى اقيم فيها اميرالمؤمنين(علیه السلام) بغدير خم علما للناس و... كان كمن حضر ذلك اليوم...
وسائل الشيعه 5: 225، ح 2.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
كسى كه در روز عيد غدير هر ساعتى كه خواست، دو ركعت نماز بخواند و بهتر اينست كه نزديك ظهر باشد كه آن ساعتى است كه اميرالمؤمنين(علیه السلام) در آن ساعت در غدير خم به امامت منصوب شد، (هر كه چنين كند) همانند كسى است كه در آن روز حضور پيدا كرده است... 

 روزه غدير

قال الصادق(علیه السلام):
صيام يوم غدير خم يعدل صيام عمر الدنيا لو عاش انسان ثم صام ما عمرت الدنيا لكان له ثواب ذلك.

 وسائل الشيعه 7: 324، ح 4.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
روزه روز غدير خم با روزه تمام عمر جهان برابر است. يعنى اگر انسانى هميشه زنده باشد و همه عمر را روزه بگيرد، ثواب او به اندازه ثواب روزه عيد غدير است.

 روز تبريك و تبسم

عن الرضا(علیه السلام) قال:
... و هو يوم التهنئة يهنئ بعضكم بعضا،فاذا لقى المؤمن اخاه يقول:
«الحمد لله الذى جعلنا من المتمسكين‏بولاية امير المؤمنين و الائمة(ع)»
و هو يوم التبسم فى وجوه الناس‏من اهل الايمان...
اقبال: 464.
امام رضا(علیه السلام) فرمودند:
عيد غدير روز تبريك و تهنيت است. هر يك به ديگرى تبريك بگويد، هر وقت مؤمنى برادرش را ملاقات كرد، چنين بگويد: «حمد و ستايش خدايى را كه به ما توفيق چنگ زدن به ولايت اميرمؤمنان و پيشوايان عطا كرد» آرى عيد غدير روز لبخند زدن به چهره مردم با ايمان است... 

 پيامبر و ولايت على(علیه السلام)

عن ابى سعيد قال:
لما كان يوم غدير خم امر رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم) مناديا فنادى: الصلوة جامعة، فاخذ بيد على(علیه السلام) و قال:
اللهم من كنت مولاه فعلى مولاه،اللهم وال من والاه، و عاد من عاداه.
بحارالانوار 37: 112، ح 4.
ابو سعيد گويد:
در روز غدير خم رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) دستور داد: منادى ندا دهد كه: براى نماز جمع شويد. بعد دست على(علیه السلام) را گرفت و بلند كرد و فرمودند:
خدايا كسى كه من مولاى اويم پس على هم مولاى اوست، خدايا دوست بدار كسى را كه على را دوست بدارد و دشمن بدار كسى را كه با على دشمنى كند. 

 زندگى پيامبرگونه

قال رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم):
من يريد ان يحيى حياتى، و يموت مماتى،ويسكن جنة الخلد التى وعدنى ربى‏فليتول على ابن ابى طالب،(ع) فانه لن يخرجكم من هدى،ولن يدخلكم فى ضلالة.
الغدير 10: 278.
رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
كسى كه مى‏خواهد زندگى و مرگش همانند من باشد و در بهشت جاودانه‏اى كه پروردگارم به من وعده كرده، ساكن شود، ولايت على بن ابى طالب(علیه السلام) را انتخاب كند، زيرا او هرگز شما را از راه هدايت بيرون نبرده، به گمراهى نمى‏كشاند.

پيامبر و امامت على(علیه السلام)

عن جابر بن عبد الله الانصارى قال:

 سمعت‏رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم) يقول لعلى بن ابى طالب(علیه السلام):
يا على! انت اخى و وصيى و وارثى‏وخليفتى على‏امتى فى‏حيوتى و بعد وفاتى‏محبك محبى و مبغضك مبغضى‏و عدوك عدوى.
امالى صدوق: 124، ح 5.
جابربن عبد الله انصارى مى‏گويد:
از رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) شنيدم كه به على بن ابى‏طالب(علیه السلام) فرمودند:
اى على، تو برادر و وصى و وارث و جانشين من در ميان امت من در زمان حيات و بعد از مرگ منى. دوستدار تو دوستدار من و دشمن و كينه‏توز تو دشمن من است. 

 پايه‏هاى اسلام

عن ابى جعفر(علیه السلام) قال:
بنى الاسلام على خمس:
الصلوة و الزكوة و الصوم و الحج و الولاية‏و لم يناد بشى‏ء ما نودى بالولاية يوم الغدير.
كافى 2، 21، ح 8.
امام باقر(علیه السلام) فرمودند:
اسلام بر پنج پايه استوار شده است: نماز، زكات، روزه، حج و ولايت و به هيچ چيز به اندازه آنچه در روز غدير به ولايت تاكيد شده، ندا نشده است. 

 ولايت جاودانه

عن ابى الحسن(علیه السلام) قال:
ولاية على(علیه السلام) مكتوبة فى صحف جميع الانبياء ولن يبعث‏الله رسولا الا بنبوة محمد ووصية على(ع).

سفينة البحار 2: 691.
امام كاظم(علیه السلام) فرمودند:
ولايت على(علیه السلام) در كتابهاى همه پيامبران ثبت‏شده است و هيچ پيامبرى مبعوث نشد، مگر با ميثاق نبوت محمد(صلی الله علیه و آله و سلم) و امامت على(ع)

ولايت و توحيد

قال رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم):
ولاية على بن ابى طالب ولاية الله‏و حبه عبادة الله و اتباعه فريضة الله‏و اولياؤه اولياء الله و اعداؤه اعداء الله‏و حربه حرب الله و سلمه سلم الله عز و جل.
امالى صدوق: 32.
رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
ولايت على بن ابيطالب(علیه السلام) ولايت‏خداست، دوست داشتن او عبادت خداست، پيروى كردن او واجب الهى است و دوستان او دوستان خدا و دشمنان او دشمنان خدايند، جنگ با او، جنگ با خدا و صلح با او، صلح با خداى متعال است.

روز ناله نوميدى شيطان

عن جعفر، عن ابيه(صلی الله علیه و آله و سلم) قال:
ان ابليس عدوالله رن اربع رنات:
يوم لعن، و يوم اهبط الى الارض،و يوم بعث النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) و يوم الغدير.
قرب الاسناد: 10.
امام باقر(علیه السلام) از پدر بزرگوارش امام صادق(علیه السلام) نقل كرد كه فرمودند:
شيطان دشمن خدا چهار بار ناله كرد: روزى كه مورد لعن خدا واقع شد و روزى كه به زمين هبوط كرد و روزى كه پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) مبعوث شد و روز عيد غدير. 

 ولايت علوى دژ توحيد

عن النبى(صلی الله علیه و آله و سلم):
يقول الله تبارك و تعالى:
ولاية على بن ابى طالب حصنى،فمن دخل حصنى امن من نارى.
جامع الاخبار: 52، ح 7.
پيامبر اكرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
خداوند مى‏فرمايد: ولايت على بن ابيطالب دژ محكم من است، پس هر كس داخل قلعه من گردد، از آتش دوزخم محفوظ خواهد بود.

 جانشين پيامبر

قال رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم):
يا على انا مدينة العلم و انت بابها و لن تؤتى المدينة الا من قبل الباب... انت امام امتى و خليفتى عليها بعدى، سعد من اطاعك و شقى من عصاك، و ربح من تولاك و خسر من عاداك.
جامع الاخبار: 52، ح 9.
رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
اى على من شهر علمم و تو درب آن هستى، به شهر جز از راه درب آن وارد نشوند. ... تو پيشواى امت من و جانشين من در اين شهرى، كسى كه اطاعت تو كند سعادتمند است، و كسى كه تو را نافرمانى كند، بدبخت است، و دوستدار تو سود برده و دشمن تو زيان كرده است.

 اسلام در سايه ولايت

قال الصادق(علیه السلام):
اثافى الاسلام ثلاثة:
الصلوة و الزكوة و الولاية،لا تصح واحدة منهن الا بصاحبتيها.
كافى: 2، ص 18.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
سنگهاى زيربناى اسلام سه چيز است:
نماز، زكات و ولايت كه هيچ يك از آنهابدون ديگرى درست نمى‏شود.

ده هزار شاهد

قال ابو عبد الله(علیه السلام):
العجب يا حفص لما لقى على بن ابى‏طالب!! انه كان له عشرة الاف شاهد لم يقدر على اخذ حقه و الرجل ياخذ حقه بشاهدين.
بحار الانوار: 37، 140.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
اى حفص! شگفتا از آنچه على بن ابى طالب(علیه السلام) با آن مواجه شد! او با ده هزار شاهد و گواه (در روز غدير) نتوانست‏حق خود را بگيرد، در حالى كه شخص با دو شاهد حق خود را مى‏گيرد. 

 على(علیه السلام)، مفسر قرآن

عن النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) فى احتجاجه يوم الغدير:
على تفسير كتاب الله، و الداعى اليه، الا و ان الحلال و الحرام اكثر من ان احصيهما و اعرفهما، فآمر بالحلال و انهى عن الحرام فى مقام واحد، فامرت ان آخذ البيعة عليكم و الصفقة منكم، بقبول ما جئت به عن الله عز و جل فى على امير المؤمنين و الائمة من بعده، معاشر الناس تدبروا و افهموا آياته، و انظروا فى محكماته و لا تتبعوا متشابهه، فو الله لن يبين لكم زواجره، و لا يوضع لكم عن تفسيره الا الذى انا آخذ بيده.
وسايل الشيعه: 18، 142، ح 43.
پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) روز عيد غدير فرمودند:
على(علیه السلام) تفسير كتاب خدا، و دعوت كننده به سوى خداست، آگاه باشيد كه حلال و حرام بيش از آنست كه من معرفى و به آنها امر و نهى كنم و بشمارم. پس دستور داشتم كه از شما عهد و پيمان بگيرم كه آنچه را در مورد على اميرمؤمنان، و پيشوايان بعد او از طرف خداوند بزرگ آوردم، بپذيريد.
اى مردم! انديشه كنيد و آيات الهى را بفهميد، در محكمات آن دقت كنيد و متشابهات آن را دنبال نكنيد. به خدا قسم هرگز كسى نداهاى قرآن را نمى‏تواند بيان كند و تفسير آن را روشن كند، جز آن كسى كه من دست او را گرفته‏ام (و او را معرفى كردم).

گرد آوری: گروه دین و اندیشه سایت تبیان زنجان

غدير يكي از مهمترين رخدادهاي تاريخ اسلام است كه همواره جاودان و پايدار ميباشد و هرگز از حافظه تاريخ زدوده نمي شود.

غدير آبشخور و چشمه سار زلالي است كه در بستر زمان جاري ميباشد و روح هاي تشنه و عطشناك را سيراب مي نمايد.

غدير نسل هاي اعصار را بيدار مي كند و به خود مي آورد و به تعهد مي رساند و به تحرك وامي دارد.

غدير نه يك مراسم سطحي و تشريفاتي و فاقد علت و انگيزه و فلسفه است و نه فقط به منظور بزرگداشت مقام والاي امام علي (ع ) است بلكه امري بزرگ و واقعه اي سترگ براي فرهنگ سازي و ايجاد بسترها و زمينه هاي مساعد به منظور تداوم نظام سياسي و حكومتي اسلام و استقرار جامعيت دين و حضور قوانين اسلام در همه شئون زندگي اجتماعي و سياسي براي راهبرد جامعه و كشور و رشد و كمال و پيشرفت در همه ابعاد و جلوه ها مي باشد.

غدير را بايد آنگونه كه « هست » شناخت و درس ها و پيامهاي اصلي آن را به نسل ها منتقل كرد و اين از مسئوليت هاي بزرگي است كه در صورت انجام و تحقق آن رهيافت ها و راهبردهاي اين واقعه عظيم تاريخي را فرا راه جوامع و كشورهاي اسلامي قرار ميدهد و غدير را از آرايه هاي نامناسب و متضاد با حقيقت و فلسفه اين رخداد كه در اثر افكار ناصحيح و برداشتهاي انحرافي از آن صورت گرفته است مي زدايد.

انديشه هاي سياسي حضرت امام خميني در همه موضوعات از جمله غدير راهگشاي جامعه به سوي شناخت جايگاه و نقش نظام سياسي اسلام ميباشد. آنچه در ذيل مي آيد نمونه اي از اين انديشه هاست كه فلسفه اصلي غدير و مفهوم واقعي ولايت را مي نماياند :

« ولايتي كه در حديث غدير است به معناي حكومت است نه به معناي مقام معنوي ... مسئله مسئله حكومت است . مسئله مسئله سياست است . خداي تبارك و تعالي اين حكومت را و اين سياست را امر كرد كه پيغمبر به حضرت امير واگذار كنند. چنانچه خود رسول خدا سياست داشت و حكومت بدون سياست ممكن نيست . اين سياست و اين حكومتي كه عجين با سياست است در روز عيد غدير براي حضرت امير ثابت شد... آن كه خداي تبارك و تعالي جعل كرد و دنبالش هم براي ائمه هدي جعل شده است حكومت است لكن نگذاشتند كه اين حكومت ثمر پيدا بكند . بنابراين حكومت را خدا جعل كرده است براي حضرت امير سلام الله عليه . اين حكومت يعني سياست يعني عجين با سياست . از اعوجاج هايي كه پيدا شده است مع الاسف ... بزرگ ترينش اين است كه دست هايي از زمان سابق از زمان خلفاي اموي و خلفاي عباسي ـ عليهم لعنه الله ـ از آن زمان دست هايي پيدا شده است كه بگويند كه دين علي حده از مسائل است و سياست علي حده از حكومت است . هر چه پايين آمده است اين قوت گرفته است تا وقتي كه بازيگرهاي دنيا كه ديدند بايد دين را يك چيز تعبدي قرار داد اين بازيگرها آمدند و اين طور كردند كه ماها باورمان آمده بود كه دين چه كار دارد به سياست سياست مال امپراتورها! اين معنايش اين است كه تخطئه كنيم خدا و رسول خدا و اميرالمومنين را براي اينكه حكومت سياست است حكومت كه دعا كردن نيست حكومت كه نماز نيست حكومت روزه نيست . حكومت حكومت عدل اسباب اين ميشود كه اين ها اقامه بشود اما خود حكومت يك دستگاه سياسي است . آن كه مي گويد دين از سياست جداست تكذيب خدا را كرده است تكذيب رسول خدا را كرده است تكذيب ائمه هدي را كرده است .

و اين كه اين قدر صداي غدير بلند شده است و اين قدر براي غدير ارج قائل شده اند و ارج هم دارد براي اين است كه با اقامه ولايت يعني با رسيدن حكومت به دست صاحب حق همه اين مسائل حل مي شود همه انحرافات از بين مي رود... علاوه بر همه انحرافات همين انحراف است كه ما باور كرديم كه سياست به ما چه ربط دارد. غدير آمده است كه بفهماند كه سياست به همه مربوط است در هر عصري بايد حكومتي باشد با سياست منتها سياست عادلانه ... » (1 )

يكي از دردهاي بزرگ جوامع اسلامي از جمله جامعه ما اين است كه بسياري از مردم در نازل ترين مرتبه دين پژوهي و دين شناسي قرار دارند و به طور طبيعي معرفت ها و شناخت هاي آنان نسبت به فرهنگ و تفكر اسلامي بسيار قليل و ناقص مي گردد و همين مردم در نهايت به عقايد و افكاري درباره دين ميرسند كه واژگون و مغشوش و مبهم است و به هيچ وجه نميتوان نام اسلام بر آن گذاشت بلكه ظاهري از دين دارد و باطن و محتواي آن در نقطه مقابل و در تضاد و تعارض با ديانت اصيل و آميخته با تحريف هاي گوناگون مي باشد.

يكي از اين افكار نامنطبق بااسلام برداشت ناصحيحي است كه از مفهوم و حقيقت « ولايت » در ذهن برخي از افراد و گروه ها تثبيت شده است .

براساس اين فكر و برداشت نادرست اشخاص و جمعيت هايي ولايت را در امور معنوي خلاصه و محدود ميكنند و واقعه غدير را موجب تثبيت مقام معنوي حضرت امام علي (ع ) مي دانند!

ترديدي وجود ندارد كه اين تفكر از اصل و مبنا مخدوش و ناصحيح ميباشد زيرا اولا مقام معنوي حضرت علي (ع ) در جاي خود تثبيت گرديده و محفوظ است و نمي توان شخصيت والاي آن پيشواي الهي و ماموريت و مسئوليتهايش را در امور اجتماعي و سياسي ناديده انگاشت و از جنبه معنوي به او نگريست و جز مقام قرب الهي و اندرز و ارشاد اخلاقي و تربيتي مردم مقام و وظيفه و مسئوليت ديگري براي آن حضرت قائل نبود.
ثانيا مقام معنوي امير مومنان (ع ) قابل « نصب » نيست و نيازي به نصب ندارد يعني نمي تواند با نصب حضرت علي (ع ) به ولايت توسط رسول اكرم (ص ) در واقعه غدير خم براي امام (ع ) مقام معنوي ايجاد كرد كه او پيش از اين واقعه به بلنداي قله معنويت زلال و در عالي ترين مراتب آن صعود كرده است و چنان شخصيت جامع و عظيمي يافته است كه واقعه نميتواند براي او مراتب معنوي ايجاد كند بلكه اوست كه براي غدير ارزش و اعتبار به وجود مي آورد همان گونه كه امام خميني به زيبايي هر چه تمام تر و در بيان ذيل اين حقيقت را نمايان مي كند :
« اين كه حديث غدير را ما حساب كنيم كه مي خواهد يك معنويتي را براي حضرت امير يا يك شاني براي حضرت امير درست كند نيست حضرت امير است كه غدير را به وجود آورده است مقام شامخ اوست كه اسباب اين شده است كه خداي تبارك و تعالي او را حاكم قرار بدهد . » (2 )

ثانيا مگر مي توان به اين اصل معتقد و عامل گرديد كه اسلام فقط در امور معنوي و اخلاقي خلاصه گرديده است و در پي آن به اين نتيجه نائل آمد كه امام علي (ع ) و ساير امامان معصوم (ع ) نيز هيچ وظيفه اي جز امور معنوي و ارشادي در جامعه نداشته اند !

آيا مي توان قوانين اجتماعي و سياسي اقتصادي قضايي نظامي و حقوقي اسلام را ناديده انگاشت و فقط به احكام عبادي و معنوي آن نظر گسترد .

آيا جز اين است كه اين قوانين جامع در همه ابعاد و موضوعات ياد شده فقط با تشكيل حكومتي مقتدر و شامل سازمانها و تشكيلات بزرگ به صورت مجموعه اي از مراكز مقننه و مجريه و قضائيه و قواي مسلح قدرتمندي مركب از نيروي زميني نيروي هوايي نيروي دريايي و قواي انتظامي براي دفاع در برابر تعدي و تجاوز دشمنان و تامين امنيت مرزهاي كشور و نظم و سامان بخشيدن به امور جامعه با تدبير و مديريت راهبردي زمينه مساعد براي اجرا و استقرار مي يابند .

حضرت امام خميني تصريح دارند كه « ماهيت و كيفيت قوانين اسلام مي رساند كه براي تكوين يك دولت و براي اداره سياسي و اقتصادي و فرهنگي جامعه تشريع گشته است . اولا احكام شرع حاوي قوانين و مقررات متنوعي است كه يك نظام كلي اجتماعي را مي سازد. در اين نظام حقوقي هر چه بشر نياز دارد فراهم آمده است ... ثانيا با دقت در ماهيت و كيفيت احكام شرع در مي يابيم كه اجراي آنها و عمل به آنها مستلزم تشكيل حكومت است و بدون تاسيس يك دستگاه عظيم و پهناور اجرا و اداره نمي توان به وظيفه اجراي احكام الهي عمل كرد . »(3)

يكي از استنادهاي حضرت امام خميني درباره ولايت به مفهوم حكومت و نيز بيان اين واقعيت كه حضرت رسول (ص ) در غدير خم ماموريت داشت كه حكومت را به حضرت علي (ع ) واگذار كند اين است كه پيامبر اكرم (ص) خود داراي ولايت به معناي حكومت و خلافت بود و در دوران حيات خويش حكومت تشكيل داد و طبيعي است كه پس از رحلت آن حضرت بايد اين روند تداوم مي يافت . آنچه حضرت امام به آن استناد مي نمايد يك واقعيت انكار ناپذير تاريخي به شمار مي رود و زندگي و حيات رسول خدا(ص ) به وضوح گوياي اين واقعيت و ثبت و ضبط كننده همه وقايع و تصميماتي است كه به صراحت نشان مي دهد آن حضرت حكومت اسلامي مقتدر به وجود آوردند.

امام خميني در بيانات مختلف و كثير به اين موضوع تصريح مي نمايند كه نمونه ذيل يكي از آنهاست : «پيغمبر اكرم (ص ) تشكيل حكومت داد و تاريخ گواهي مي دهد كه تشكيل حكومت داده و به اجراي قوانين و برقراري نظامات اسلام پرداخته و به اداره جامعه برخاسته است والي به اطراف مي فرستاده به قضاوت مي نشسته و قاضي نصب مي فرموده سفرايي به خارج و نزد روساي قبايل و پادشاهان روانه مي كرده معاهده و پيمان مي بسته جنگ را فرماندهي مي كرده و خلاصه احكام حكومتي را به جريان مي انداخته است . » (4 )

حضرت امام خميني پس از اين استناد به اين استنتاج مي رسد كه : « ضرورت اجراي احكام كه تشكيل حكومت رسول اكرم (ص ) را لازم آورده منحصر و محدود به زمان آن حضرت نيست و پس از رحلت رسول اكرم (ص ) نيز ادامه دارد.... احكام اسلام محدود به زمان و مكاني نيست و تا ابد باقي و لازم الاجرا است . تنها براي زمان رسول اكرم (ص ) نيامده تا پس از آن متروك شود و ديگر حدود و قصاص يعني قانون جزاي اسلام اجرا نشود يا انواع ماليات هاي مقرر گرفته نشود يا دفاع از سرزمين و امت اسلام تعطيل گردد . » (5 ) و برمبناي اين اصل و مبناست كه : « خداي تبارك و تعالي اين حكومت را و اين سياست را امر كرد كه پيغمبر به حضرت امير واگذار كنند.... و اين حكومت كه عجين با سياست است در روز عيد غدير براي حضرت امير ثابت شد . » (6 )

در طول تاريخ اسلام و توسط حكومت هاي بني اميه و بني عباس سعي و تلاش همه جانبه اي براي تفسير و تعبيرهاي مخالف با حقيقت غديرخم و موضوع ولايت و تشكيل حكومت سازماندهي شد و به مرور مردم جامعه اسلامي را در دام هاي مكر و نيرنگ هاي حاكمان اموي و عباسي فروافكند و حاصل اين فرهنگ سازي هاي باطل و تبليغات مسموم آن شد كه مسلمانان ولايت علي (ع ) را محدود به ولايت معنوي كردند و غدير خم را بستر و زمينه اي براي تحقق ابراز دوستي و محبت نسبت به حضرت علي (ع ) دانستند.

طبيعي بود كه حكومت هاي اموي و عباسي كه هر دو غاصب بودند و حق قطعي و مشروع خلافت و حكومت را از حضرت علي (ع ) و فرزندان مطهرش تصاحب كرده بودند ولايت را محدود به امور معنوي مي كردند و ابعاد اجتماعي و سياسي آن را نفي مي نمودند. زيرا آنها تحقق ولايت به مفهوم حكومت علي (ع ) و امامان معصوم (ع ) را با مطامع و منافع نامشروع و ضد انساني خود در تضاد و تعارض مي ديدند و در برزخ بين رهاسازي قدرت و حكومت به عنوان حق الهي ائمه اطهار(ع ) و يا غصب و تصاحب آن با انجام خيانت ها و جنايت هاي بي شمار دومين تصميم يعني محروم كردن ائمه اطهار(ع ) از حق الهي خود و محدود كردن مفهوم ولايت به امور معنوي را اتخاذ نمودند.

در دوران حكومت غاصبانه بني اميه و بني عباس جريان هاي اعتقادي و فكري منحط و منحرفي شكل گرفتند كه خدمات فراواني به اين دو حكومت باطل ارائه دادند و واقعه تاريخي غدير را با روش هاي مختلف به تحريف درآوردند و به اين وسيله توانستند مردم جامعه اسلامي را به تحجر و جمود و قشري گري بكشانند و از درك و فهم احكام و قوانين اسلام و فلسفه اصلي رخداد بزرگ و تاريخي غديرخم مانع گردند و در پرتو تداوم اين تحميق بود كه فرزندان امام علي (ع ) نيز نتوانستند در امتداد تعقيب اهداف غديرخم به تشكيل حكومت اسلامي توفيق حاصل كنند. مردم جامعه اسلامي با تبليغات مسموم و دروغين و آميخته با فريب و نيرنگ حكومت هاي غاصبانه اموي و عباسي نه تنها از شناخت هاي ديني بي بهره ماندند و به حمايت از ائمه اطهار(ع ) نپرداختند كه در مقابل آنان قرار گرفتند و جز گروه هاي قليلي از آنان بقيه به مخالفت و تقابل با اين پيشوايان معصوم پرداختند!

حضرت امام خميني در رهنمود ذيل تصريح دارند كه توطئه هاي پيدا و پنهان حكومت هاي اموي و عباسي از ديروز تا امروز استمرار يافت :

« اين قوت گرفته است تا وقتي بازيگرهاي دنيا كه ديدند بايد دين را يك چيز تعبدي قرار داد اين بازيگرها آمدند و اين طور كردند كه ماها هم باورمان آمده بود كه دين چه كار دارد به سياست سياست مال امپراتورهالله همين انحراف است كه ما باور كرديم كه سياست به ما چه ربط دارد. غدير آمده است كه بفهماند كه سياست به همه مربوط است در هر عصري بايد حكومتي باشد با سياست منتها سياست عادلانه . » (7 )

به اين ترتيب حضرت امام خميني در يك بررسي موشكافانه و دقيق و تاريخي واقعه غدير و فلسفه اصلي انتصاب حضرت علي (ع ) به جانشيني رسول خدا(ص ) را تبيين مي كند و با نماياندن مفهوم دقيق « ولايت » همه باورهاي باطل و برداشت هاي انحرافي را فرو مي ريزد و حقيقت را آنگونه كه هست آشكار مي كند.
همچنين امام خميني با اين نتيجه گيري از غديرخم كه : « غدير آمده است كه بفهماند سياست به همه مربوط است در هر عصري بايد حكومتي باشد » (8 ) با نظريه حكومتي « ولايت فقيه » در عصر غيبت كه خود واضع و تبيين گر و تعقيب كننده اهداف آن با رهبري انقلاب اسلامي ايران و بنيان نهادن نظام اسلامي بود به ضرورت قطعي و مشروع و معقول تشكيل حكومت اسلامي در اين عصر و پس از آن تصريح مي كنند و همه دلسوزان اسلام و همراهان خود در اين حركت الهي را به بيداري و هشياري هر چه بيشتر در برابر فعاليت هاي جريان هاي فكري و سياسي معاند و استمرار مجاهدت هاي وقفه ناپذير در صيانت از دستاوردهاي انقلاب و محافظت از نظام جمهوري اسلامي ايران ترغيب مي نمايند و به مقاومت كامل در برابر تخريب ها و تلاش هاي مرموز و آميخته با فتنه انگيزي و نفاق فكري و سياسي كساني كه حتي در اردوگاه هاي خودي نفوذ كرده و در صف دلسوختگان و انقلابيون درآمده اند و هدف استحاله فرهنگي و گمراه سازي سياسي و فريب و اغواي نسل هاي بي اطلاع از وقايع دوران سخت و طاقت فرساي مبارزات انقلابي را در سر مي پرورانند فرامي خوانند.

بر آزادانديشان و خردورزان و دلسوزان اسلام و نظام اسلامي پوشيده نيست كه آگاه سازي نسل امروز از حقايق انقلاب و بينش آفريني در آنان از چه اهميت بالايي برخوردار است و مسامحه و غفلت از اين مسئوليت بزرگ و حياتي چه عواقب تلخي به بار خواهد آورد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پاورقي :

1 ـ صحيفه امام موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني جلد 20 ص 115 ـ113

2 ـ همان مدرك ص 113

3 ـ ولايت فقيه اثر امام خميني موسسه تنظيم و نشر آثار امام ص 21 و 22

4 ـ همان مدرك ص 18

           5 ـ همان مدرك

6 ـ صحيفه امام جلد 20 ص 113

7 ـ همان مدرك ص 114 و 115

8 ـ همان مدرك ص 115

امام خميني با اين تفكر كه « ولايتي كه در حديث غدير آمده است به معناي حكومت است » و با اين نتيجه گيري از غدير خم كه : « غدير آمده است بفهماند سياست به همه مربوط است و در هر عصري بايد حكومتي باشد» با نظريه حكومتي « ولايت فقيه » در عصر غيبت كه خود واضع و تبيين گر و تعقيب كننده اهداف آن با رهبري انقلاب اسلامي و بنيان نهادن نظام اسلامي بود به ضرورت مشروع و معقول تشكيل حكومت اسلامي در اين عصر و پس از آن تصريح مي كنند .

انديشه هاي سياسي و حكومتي امام خميني همه دلسوزان اسلام را به بيداري و هشياري در برابر فعاليت هاي جريان هاي فكري و سياسي معاند ترغيب مي نمايد و به مقاومت در برابر تخريب ها و تلاش هاي مرموز و آميخته با فتنه انگيزي و نفاق فكري و سياسي كساني كه حتي در اردوگاه هاي خودي نفوذ كرده و در صف انقلابيون در آمده اند و هدف استحاله فرهنگي و گمراه سازي سياسي و فريب و اغواي نسل هاي بي اطلاع از وقايع دوران سخت و طاقت فرساي مبارزات انقلابي را در سر مي پرورانند فرا مي خواند .

كساني كه با تفكرات نادرست غدير خم و ولايت حضرت علي (ع ) را به مقام معنوي براي آن حضرت محدود مي كند از اين حقيقت غفلت دارند كه اولا مقام معنوي اميرمومنان (ع ) در جاي خود و پيش از واقعه غدير تثبيت گرديده است . ثانيا مقام معنوي حضرت قابل « نصب » نيست . ثالثا پيامبر اكرم (ص ) كه خود داراي ولايت به معناي حكومت و خلافت بود و در دوران حيات خويش حكومت تشكيل داد مجموعه وظايف و مسئوليت هاي رهبري سياسي و اجتماعي امت اسلامي را قبل از رحلت خويش در واقعه غدير به اميرمومنان منتقل نمود .

منبع: /www.imam-khomeini.com

غدير يكي از مهمترين رخدادهاي تاريخ اسلام است كه همواره جاودان و پايدار ميباشد و هرگز از حافظه تاريخ زدوده نمي شود.

غدير آبشخور و چشمه سار زلالي است كه در بستر زمان جاري ميباشد و روح هاي تشنه و عطشناك را سيراب مي نمايد.

غدير نسل هاي اعصار را بيدار مي كند و به خود مي آورد و به تعهد مي رساند و به تحرك وامي دارد.

غدير نه يك مراسم سطحي و تشريفاتي و فاقد علت و انگيزه و فلسفه است و نه فقط به منظور بزرگداشت مقام والاي امام علي (ع ) است بلكه امري بزرگ و واقعه اي سترگ براي فرهنگ سازي و ايجاد بسترها و زمينه هاي مساعد به منظور تداوم نظام سياسي و حكومتي اسلام و استقرار جامعيت دين و حضور قوانين اسلام در همه شئون زندگي اجتماعي و سياسي براي راهبرد جامعه و كشور و رشد و كمال و پيشرفت در همه ابعاد و جلوه ها مي باشد.

غدير را بايد آنگونه كه « هست » شناخت و درس ها و پيامهاي اصلي آن را به نسل ها منتقل كرد و اين از مسئوليت هاي بزرگي است كه در صورت انجام و تحقق آن رهيافت ها و راهبردهاي اين واقعه عظيم تاريخي را فرا راه جوامع و كشورهاي اسلامي قرار ميدهد و غدير را از آرايه هاي نامناسب و متضاد با حقيقت و فلسفه اين رخداد كه در اثر افكار ناصحيح و برداشتهاي انحرافي از آن صورت گرفته است مي زدايد.

انديشه هاي سياسي حضرت امام خميني در همه موضوعات از جمله غدير راهگشاي جامعه به سوي شناخت جايگاه و نقش نظام سياسي اسلام ميباشد. آنچه در ذيل مي آيد نمونه اي از اين انديشه هاست كه فلسفه اصلي غدير و مفهوم واقعي ولايت را مي نماياند :

« ولايتي كه در حديث غدير است به معناي حكومت است نه به معناي مقام معنوي ... مسئله مسئله حكومت است . مسئله مسئله سياست است . خداي تبارك و تعالي اين حكومت را و اين سياست را امر كرد كه پيغمبر به حضرت امير واگذار كنند. چنانچه خود رسول خدا سياست داشت و حكومت بدون سياست ممكن نيست . اين سياست و اين حكومتي كه عجين با سياست است در روز عيد غدير براي حضرت امير ثابت شد... آن كه خداي تبارك و تعالي جعل كرد و دنبالش هم براي ائمه هدي جعل شده است حكومت است لكن نگذاشتند كه اين حكومت ثمر پيدا بكند . بنابراين حكومت را خدا جعل كرده است براي حضرت امير سلام الله عليه . اين حكومت يعني سياست يعني عجين با سياست . از اعوجاج هايي كه پيدا شده است مع الاسف ... بزرگ ترينش اين است كه دست هايي از زمان سابق از زمان خلفاي اموي و خلفاي عباسي ـ عليهم لعنه الله ـ از آن زمان دست هايي پيدا شده است كه بگويند كه دين علي حده از مسائل است و سياست علي حده از حكومت است . هر چه پايين آمده است اين قوت گرفته است تا وقتي كه بازيگرهاي دنيا كه ديدند بايد دين را يك چيز تعبدي قرار داد اين بازيگرها آمدند و اين طور كردند كه ماها باورمان آمده بود كه دين چه كار دارد به سياست سياست مال امپراتورها! اين معنايش اين است كه تخطئه كنيم خدا و رسول خدا و اميرالمومنين را براي اينكه حكومت سياست است حكومت كه دعا كردن نيست حكومت كه نماز نيست حكومت روزه نيست . حكومت حكومت عدل اسباب اين ميشود كه اين ها اقامه بشود اما خود حكومت يك دستگاه سياسي است . آن كه مي گويد دين از سياست جداست تكذيب خدا را كرده است تكذيب رسول خدا را كرده است تكذيب ائمه هدي را كرده است .

و اين كه اين قدر صداي غدير بلند شده است و اين قدر براي غدير ارج قائل شده اند و ارج هم دارد براي اين است كه با اقامه ولايت يعني با رسيدن حكومت به دست صاحب حق همه اين مسائل حل مي شود همه انحرافات از بين مي رود... علاوه بر همه انحرافات همين انحراف است كه ما باور كرديم كه سياست به ما چه ربط دارد. غدير آمده است كه بفهماند كه سياست به همه مربوط است در هر عصري بايد حكومتي باشد با سياست منتها سياست عادلانه ... » (1 )

يكي از دردهاي بزرگ جوامع اسلامي از جمله جامعه ما اين است كه بسياري از مردم در نازل ترين مرتبه دين پژوهي و دين شناسي قرار دارند و به طور طبيعي معرفت ها و شناخت هاي آنان نسبت به فرهنگ و تفكر اسلامي بسيار قليل و ناقص مي گردد و همين مردم در نهايت به عقايد و افكاري درباره دين ميرسند كه واژگون و مغشوش و مبهم است و به هيچ وجه نميتوان نام اسلام بر آن گذاشت بلكه ظاهري از دين دارد و باطن و محتواي آن در نقطه مقابل و در تضاد و تعارض با ديانت اصيل و آميخته با تحريف هاي گوناگون مي باشد.

يكي از اين افكار نامنطبق بااسلام برداشت ناصحيحي است كه از مفهوم و حقيقت « ولايت » در ذهن برخي از افراد و گروه ها تثبيت شده است .

براساس اين فكر و برداشت نادرست اشخاص و جمعيت هايي ولايت را در امور معنوي خلاصه و محدود ميكنند و واقعه غدير را موجب تثبيت مقام معنوي حضرت امام علي (ع ) مي دانند!

ترديدي وجود ندارد كه اين تفكر از اصل و مبنا مخدوش و ناصحيح ميباشد زيرا اولا مقام معنوي حضرت علي (ع ) در جاي خود تثبيت گرديده و محفوظ است و نمي توان شخصيت والاي آن پيشواي الهي و ماموريت و مسئوليتهايش را در امور اجتماعي و سياسي ناديده انگاشت و از جنبه معنوي به او نگريست و جز مقام قرب الهي و اندرز و ارشاد اخلاقي و تربيتي مردم مقام و وظيفه و مسئوليت ديگري براي آن حضرت قائل نبود.
ثانيا مقام معنوي امير مومنان (ع ) قابل « نصب » نيست و نيازي به نصب ندارد يعني نمي تواند با نصب حضرت علي (ع ) به ولايت توسط رسول اكرم (ص ) در واقعه غدير خم براي امام (ع ) مقام معنوي ايجاد كرد كه او پيش از اين واقعه به بلنداي قله معنويت زلال و در عالي ترين مراتب آن صعود كرده است و چنان شخصيت جامع و عظيمي يافته است كه واقعه نميتواند براي او مراتب معنوي ايجاد كند بلكه اوست كه براي غدير ارزش و اعتبار به وجود مي آورد همان گونه كه امام خميني به زيبايي هر چه تمام تر و در بيان ذيل اين حقيقت را نمايان مي كند :
« اين كه حديث غدير را ما حساب كنيم كه مي خواهد يك معنويتي را براي حضرت امير يا يك شاني براي حضرت امير درست كند نيست حضرت امير است كه غدير را به وجود آورده است مقام شامخ اوست كه اسباب اين شده است كه خداي تبارك و تعالي او را حاكم قرار بدهد . » (2 )

ثانيا مگر مي توان به اين اصل معتقد و عامل گرديد كه اسلام فقط در امور معنوي و اخلاقي خلاصه گرديده است و در پي آن به اين نتيجه نائل آمد كه امام علي (ع ) و ساير امامان معصوم (ع ) نيز هيچ وظيفه اي جز امور معنوي و ارشادي در جامعه نداشته اند !

آيا مي توان قوانين اجتماعي و سياسي اقتصادي قضايي نظامي و حقوقي اسلام را ناديده انگاشت و فقط به احكام عبادي و معنوي آن نظر گسترد .

آيا جز اين است كه اين قوانين جامع در همه ابعاد و موضوعات ياد شده فقط با تشكيل حكومتي مقتدر و شامل سازمانها و تشكيلات بزرگ به صورت مجموعه اي از مراكز مقننه و مجريه و قضائيه و قواي مسلح قدرتمندي مركب از نيروي زميني نيروي هوايي نيروي دريايي و قواي انتظامي براي دفاع در برابر تعدي و تجاوز دشمنان و تامين امنيت مرزهاي كشور و نظم و سامان بخشيدن به امور جامعه با تدبير و مديريت راهبردي زمينه مساعد براي اجرا و استقرار مي يابند .

حضرت امام خميني تصريح دارند كه « ماهيت و كيفيت قوانين اسلام مي رساند كه براي تكوين يك دولت و براي اداره سياسي و اقتصادي و فرهنگي جامعه تشريع گشته است . اولا احكام شرع حاوي قوانين و مقررات متنوعي است كه يك نظام كلي اجتماعي را مي سازد. در اين نظام حقوقي هر چه بشر نياز دارد فراهم آمده است ... ثانيا با دقت در ماهيت و كيفيت احكام شرع در مي يابيم كه اجراي آنها و عمل به آنها مستلزم تشكيل حكومت است و بدون تاسيس يك دستگاه عظيم و پهناور اجرا و اداره نمي توان به وظيفه اجراي احكام الهي عمل كرد . »(3)

يكي از استنادهاي حضرت امام خميني درباره ولايت به مفهوم حكومت و نيز بيان اين واقعيت كه حضرت رسول (ص ) در غدير خم ماموريت داشت كه حكومت را به حضرت علي (ع ) واگذار كند اين است كه پيامبر اكرم (ص) خود داراي ولايت به معناي حكومت و خلافت بود و در دوران حيات خويش حكومت تشكيل داد و طبيعي است كه پس از رحلت آن حضرت بايد اين روند تداوم مي يافت . آنچه حضرت امام به آن استناد مي نمايد يك واقعيت انكار ناپذير تاريخي به شمار مي رود و زندگي و حيات رسول خدا(ص ) به وضوح گوياي اين واقعيت و ثبت و ضبط كننده همه وقايع و تصميماتي است كه به صراحت نشان مي دهد آن حضرت حكومت اسلامي مقتدر به وجود آوردند.

امام خميني در بيانات مختلف و كثير به اين موضوع تصريح مي نمايند كه نمونه ذيل يكي از آنهاست : «پيغمبر اكرم (ص ) تشكيل حكومت داد و تاريخ گواهي مي دهد كه تشكيل حكومت داده و به اجراي قوانين و برقراري نظامات اسلام پرداخته و به اداره جامعه برخاسته است والي به اطراف مي فرستاده به قضاوت مي نشسته و قاضي نصب مي فرموده سفرايي به خارج و نزد روساي قبايل و پادشاهان روانه مي كرده معاهده و پيمان مي بسته جنگ را فرماندهي مي كرده و خلاصه احكام حكومتي را به جريان مي انداخته است . » (4 )

حضرت امام خميني پس از اين استناد به اين استنتاج مي رسد كه : « ضرورت اجراي احكام كه تشكيل حكومت رسول اكرم (ص ) را لازم آورده منحصر و محدود به زمان آن حضرت نيست و پس از رحلت رسول اكرم (ص ) نيز ادامه دارد.... احكام اسلام محدود به زمان و مكاني نيست و تا ابد باقي و لازم الاجرا است . تنها براي زمان رسول اكرم (ص ) نيامده تا پس از آن متروك شود و ديگر حدود و قصاص يعني قانون جزاي اسلام اجرا نشود يا انواع ماليات هاي مقرر گرفته نشود يا دفاع از سرزمين و امت اسلام تعطيل گردد . » (5 ) و برمبناي اين اصل و مبناست كه : « خداي تبارك و تعالي اين حكومت را و اين سياست را امر كرد كه پيغمبر به حضرت امير واگذار كنند.... و اين حكومت كه عجين با سياست است در روز عيد غدير براي حضرت امير ثابت شد . » (6 )

در طول تاريخ اسلام و توسط حكومت هاي بني اميه و بني عباس سعي و تلاش همه جانبه اي براي تفسير و تعبيرهاي مخالف با حقيقت غديرخم و موضوع ولايت و تشكيل حكومت سازماندهي شد و به مرور مردم جامعه اسلامي را در دام هاي مكر و نيرنگ هاي حاكمان اموي و عباسي فروافكند و حاصل اين فرهنگ سازي هاي باطل و تبليغات مسموم آن شد كه مسلمانان ولايت علي (ع ) را محدود به ولايت معنوي كردند و غدير خم را بستر و زمينه اي براي تحقق ابراز دوستي و محبت نسبت به حضرت علي (ع ) دانستند.

طبيعي بود كه حكومت هاي اموي و عباسي كه هر دو غاصب بودند و حق قطعي و مشروع خلافت و حكومت را از حضرت علي (ع ) و فرزندان مطهرش تصاحب كرده بودند ولايت را محدود به امور معنوي مي كردند و ابعاد اجتماعي و سياسي آن را نفي مي نمودند. زيرا آنها تحقق ولايت به مفهوم حكومت علي (ع ) و امامان معصوم (ع ) را با مطامع و منافع نامشروع و ضد انساني خود در تضاد و تعارض مي ديدند و در برزخ بين رهاسازي قدرت و حكومت به عنوان حق الهي ائمه اطهار(ع ) و يا غصب و تصاحب آن با انجام خيانت ها و جنايت هاي بي شمار دومين تصميم يعني محروم كردن ائمه اطهار(ع ) از حق الهي خود و محدود كردن مفهوم ولايت به امور معنوي را اتخاذ نمودند.

در دوران حكومت غاصبانه بني اميه و بني عباس جريان هاي اعتقادي و فكري منحط و منحرفي شكل گرفتند كه خدمات فراواني به اين دو حكومت باطل ارائه دادند و واقعه تاريخي غدير را با روش هاي مختلف به تحريف درآوردند و به اين وسيله توانستند مردم جامعه اسلامي را به تحجر و جمود و قشري گري بكشانند و از درك و فهم احكام و قوانين اسلام و فلسفه اصلي رخداد بزرگ و تاريخي غديرخم مانع گردند و در پرتو تداوم اين تحميق بود كه فرزندان امام علي (ع ) نيز نتوانستند در امتداد تعقيب اهداف غديرخم به تشكيل حكومت اسلامي توفيق حاصل كنند. مردم جامعه اسلامي با تبليغات مسموم و دروغين و آميخته با فريب و نيرنگ حكومت هاي غاصبانه اموي و عباسي نه تنها از شناخت هاي ديني بي بهره ماندند و به حمايت از ائمه اطهار(ع ) نپرداختند كه در مقابل آنان قرار گرفتند و جز گروه هاي قليلي از آنان بقيه به مخالفت و تقابل با اين پيشوايان معصوم پرداختند!

حضرت امام خميني در رهنمود ذيل تصريح دارند كه توطئه هاي پيدا و پنهان حكومت هاي اموي و عباسي از ديروز تا امروز استمرار يافت :

« اين قوت گرفته است تا وقتي بازيگرهاي دنيا كه ديدند بايد دين را يك چيز تعبدي قرار داد اين بازيگرها آمدند و اين طور كردند كه ماها هم باورمان آمده بود كه دين چه كار دارد به سياست سياست مال امپراتورهالله همين انحراف است كه ما باور كرديم كه سياست به ما چه ربط دارد. غدير آمده است كه بفهماند كه سياست به همه مربوط است در هر عصري بايد حكومتي باشد با سياست منتها سياست عادلانه . » (7 )

به اين ترتيب حضرت امام خميني در يك بررسي موشكافانه و دقيق و تاريخي واقعه غدير و فلسفه اصلي انتصاب حضرت علي (ع ) به جانشيني رسول خدا(ص ) را تبيين مي كند و با نماياندن مفهوم دقيق « ولايت » همه باورهاي باطل و برداشت هاي انحرافي را فرو مي ريزد و حقيقت را آنگونه كه هست آشكار مي كند.
همچنين امام خميني با اين نتيجه گيري از غديرخم كه : « غدير آمده است كه بفهماند سياست به همه مربوط است در هر عصري بايد حكومتي باشد » (8 ) با نظريه حكومتي « ولايت فقيه » در عصر غيبت كه خود واضع و تبيين گر و تعقيب كننده اهداف آن با رهبري انقلاب اسلامي ايران و بنيان نهادن نظام اسلامي بود به ضرورت قطعي و مشروع و معقول تشكيل حكومت اسلامي در اين عصر و پس از آن تصريح مي كنند و همه دلسوزان اسلام و همراهان خود در اين حركت الهي را به بيداري و هشياري هر چه بيشتر در برابر فعاليت هاي جريان هاي فكري و سياسي معاند و استمرار مجاهدت هاي وقفه ناپذير در صيانت از دستاوردهاي انقلاب و محافظت از نظام جمهوري اسلامي ايران ترغيب مي نمايند و به مقاومت كامل در برابر تخريب ها و تلاش هاي مرموز و آميخته با فتنه انگيزي و نفاق فكري و سياسي كساني كه حتي در اردوگاه هاي خودي نفوذ كرده و در صف دلسوختگان و انقلابيون درآمده اند و هدف استحاله فرهنگي و گمراه سازي سياسي و فريب و اغواي نسل هاي بي اطلاع از وقايع دوران سخت و طاقت فرساي مبارزات انقلابي را در سر مي پرورانند فرامي خوانند.

بر آزادانديشان و خردورزان و دلسوزان اسلام و نظام اسلامي پوشيده نيست كه آگاه سازي نسل امروز از حقايق انقلاب و بينش آفريني در آنان از چه اهميت بالايي برخوردار است و مسامحه و غفلت از اين مسئوليت بزرگ و حياتي چه عواقب تلخي به بار خواهد آورد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پاورقي :

1 ـ صحيفه امام موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني جلد 20 ص 115 ـ113

2 ـ همان مدرك ص 113

3 ـ ولايت فقيه اثر امام خميني موسسه تنظيم و نشر آثار امام ص 21 و 22

4 ـ همان مدرك ص 18

           5 ـ همان مدرك

6 ـ صحيفه امام جلد 20 ص 113

7 ـ همان مدرك ص 114 و 115

8 ـ همان مدرك ص 115

امام خميني با اين تفكر كه « ولايتي كه در حديث غدير آمده است به معناي حكومت است » و با اين نتيجه گيري از غدير خم كه : « غدير آمده است بفهماند سياست به همه مربوط است و در هر عصري بايد حكومتي باشد» با نظريه حكومتي « ولايت فقيه » در عصر غيبت كه خود واضع و تبيين گر و تعقيب كننده اهداف آن با رهبري انقلاب اسلامي و بنيان نهادن نظام اسلامي بود به ضرورت مشروع و معقول تشكيل حكومت اسلامي در اين عصر و پس از آن تصريح مي كنند .

انديشه هاي سياسي و حكومتي امام خميني همه دلسوزان اسلام را به بيداري و هشياري در برابر فعاليت هاي جريان هاي فكري و سياسي معاند ترغيب مي نمايد و به مقاومت در برابر تخريب ها و تلاش هاي مرموز و آميخته با فتنه انگيزي و نفاق فكري و سياسي كساني كه حتي در اردوگاه هاي خودي نفوذ كرده و در صف انقلابيون در آمده اند و هدف استحاله فرهنگي و گمراه سازي سياسي و فريب و اغواي نسل هاي بي اطلاع از وقايع دوران سخت و طاقت فرساي مبارزات انقلابي را در سر مي پرورانند فرا مي خواند .

كساني كه با تفكرات نادرست غدير خم و ولايت حضرت علي (ع ) را به مقام معنوي براي آن حضرت محدود مي كند از اين حقيقت غفلت دارند كه اولا مقام معنوي اميرمومنان (ع ) در جاي خود و پيش از واقعه غدير تثبيت گرديده است . ثانيا مقام معنوي حضرت قابل « نصب » نيست . ثالثا پيامبر اكرم (ص ) كه خود داراي ولايت به معناي حكومت و خلافت بود و در دوران حيات خويش حكومت تشكيل داد مجموعه وظايف و مسئوليت هاي رهبري سياسي و اجتماعي امت اسلامي را قبل از رحلت خويش در واقعه غدير به اميرمومنان منتقل نمود .

منبع: /www.imam-khomeini.com

رسول الله صلی الله عليه و آله و سلم از آغازين روزهاى ابلاغ پيام رسالت، بر امامت و پيشوايى پس از خود نيز تأكيد ورزيد، و جاى جاى در مواضع مختلف در درازناى بيست و سه سال رسالت با تعبيرهاى مختلف و گفتار گونه گون «حق» را فراز آورده و پيشواى پس از خود را با ويژگيهاى والا به گونه اى معيّن و مشخص در پيشديدها نهاد، و گفتيم كه اين حق گزاريها و ابلاغ حق و نشان دادن آينده پيشوايى در واپسين حج رسول الله صلی الله عليه و آله و سلم ـ كه بدين جهت «حجة الوداع» نام گرفته ـ به اوج رسيد و با فرمان الهى ولايت «ابلاغ» شد و بدين سان اين حج «حجة البلاغ» 54 نام گرفت:

رسول الله صلی الله عليه و آله و سلم به سال دهم هجرت آهنگ حج كرد و مردمان را از اين قصد آگاهاند. بدين سان كسان بسيارى براى حج گزارى راهى مكه شدند تا با رسول الله صلی الله عليه و آله و سلم حج گزارند و مناسك حج را از آن بزرگوار بياموزند، پيامبر صلی الله عليه و آله و سلم با مسلمانان حج گزارد و به سوى مدينه بازگشت.

در روز هجدهم ذو حجه در حالى كه كسان بسيارى پيش از پيامبر حركت مى كردند و قافله هاى بسيارى از پس از وى، پيامبر به سرزمينى رسيد با نام «غديرخم» در وادى جحفه (كه راه اهل مدينه و مصر و … جدا مى شود). در حالى كه گرماى آفتاب اوج گرفته بود و بى امان بر زمين حرارت مى ريخت، به فرمان الهى دستور داد سواران و پيادگان توقف كنند، روندگان باز آيند و واپس مانده ها برسند.

حرارت نيم روز مردمان را مى آزرد، لباسها و مركبها را سايه بان قرار داده بودند، پيامبر  صلی الله عليه و آله و سلم بر انبوهى از جهاز شتران فراز رفت و خطبه آغاز كرد؛ خداى را سپاس گفت و از اينكه بزودى از ميان آنان خواهد رفت، پرده برگرفت و از آنان خواست تا درباره چگونگى رسالت گذارى وى گواهى دهند. مردمان يكسر فرياد برآوردند:

نشهد انّك قد بلّغت و نصحت وجَهَدت فجزاك اللّه خيراً…

آنگاه براى آماده سازى مردمان براى شنيدن پيام آخرين، با مردم از صداقت در ابلاغ و از «ثقلين» سخن گفت و جايگاه والاى خود در ميان امت را برنمود و بر اولويت خود بر آنان گواه خواست، و پاسخهاى بلند يكصدا را شنيد و آنگاه دست على عليه السّلام را گرفت و فراز آورد و باشكوهى شگرف و فريادى بس رسا فرمود:

فمن كنت مولاه فعلى مولاه

سه بار اين جمله را تكرار كرد و بر همسويان، ياوران و پذيرندگان ولايت او دعا كرد.
و بدين سان در تداوم آن روشنگريها و اعلام حقها، در نهايت تدبير و آگاهى و در ميان دهها هزار انسان آمده از اقاليم قبله به حج«ولايت و خلافت على عليه السّلام» را رقم زد و «حق خلافت» را و «خلافت حق» را نشان داد. آن روز هيچ كس در اين حقيقت ترديد نكرد، و در اينكه پيامبر صلی الله عليه و آله و سلم على عليه السّلام را با اين عبارتها به ولايت و امامت منصوب ساخت ترديدى روا نشد. اگر كسانى گرانجانى كردند، در محتوا و مفاد پيام نبود. آن گونه كسان به لحاظ تيره جانى در اينكه اين حركت وحيانى باشد سخن داشتند. به هر حال كسان بسيارى به محضر على عليه السّلام شتافتند و «امارت و ولايت» وى را تهنيت گفتند. بدين سان روشن است كه آن روزگاران اين حقيقت ترديد بردار نبود. از جمله كلام عمربن الخطاب را بنگريد:

هنيئاً لك يابن أبى طالب. أصبحت اليوم ولىّ كل مؤمن.55

امّا، پس از رسول الله صلی الله عليه و آله و سلم واقع صادق دگرگون شد؛ سياست بازان، ماجرا را وارونه ساختند و جامه خلافت را بر قامت ديگرى كشيدند، امّا هرگز در اين همه فضلها و فضيلتها ترديد روا نداشتند، بلكه، بهانه هاى ديگرى تراشيدند. امّا پس از آن روزگار كوشيدند از يكسو در دلالت اين سخن شريف بر «امامت و ولايت» ترديد كنند و از ديگر سوى در سند آن. نصوص بسيار و گونه گون آن را در متن آورده ايم، اكنون بر پايه آن گزارشها و آگاهی هاى ديگر مى خواهيم در اين مدخل با نگاهى به چگونگى محتوا، دلالت و سند حديث اندكى از حقايق نهفته درباره اين كلام بلند را بنمايانيم.

1ـ سند حديث غدير

حديث غدير از مشهورترين و بلند آوازه ترين احاديث نبوى است، كه بسيارى از محدثان و عالمان بر استوارى بلكه تواتر آن تأكيد كرده اند؛56 ابن كثير مى گويد:
و صدر الحديث «من كنت مولاه فعلى مولاه» متواتر اتيقّن ان رسول الله صلی الله عليه و آله و سلم قاله.57
علاّمه امينى حديث غدير را ازصدوده تن از صحابيان گزارش كرده است و آنگاه در پايان تأكيد كرده است كه گزارش او تمام آن چيزى نيست كه وجود دارد.58
در «الغدير» فهرست بلندى از اقوال تابعيان نيز آمده است كه حديث غدير را نفى كرده اند. عالم جليل القدر و مدافع نستوه ولايت «مير حامد حسين هندى» نيز كه بخش بزرگى از اثر بى مانندش «عبقات الأنوار» را ويژه حديث غدير ساخته است و سند حديث را به تفصيل گزارش كرد، در نقد ديدگاه كسانى كه به عدم تواتر حديث باور دارند بتفصيل تمام سخن گفته و نااستوارى اين ديدگاه را روشن ساخته است.59
گويا سخن گفتن در سند حديث و استوارى گزارش آن در منابع حديثى سخنى زايد باشد؛ از اين روى گفتار تنى چند از محدثان را مى آوريم و بحث را در بعد ديگرى از آن ادامه مى دهيم. حاكم نيشابورى در موردى از «المستدرك» حديث را نقل كرده و پس از آن نوشته است:
هذا حديث صحيح على شرط الشيخين ولم يخرجاه.60
و در موردى پس از نقل آن نوشته است:
هذا حديث صحيح الأسناد و لم يخرجاه.61
و ترمذى پس از نقل حديث در «سنن» نوشته است:
هذا حديث حسن صحيح.62
و ذهبى نوشته است:
الحديث ثابت بلاريب. 63
ذهبى در ذيل شرح حال ابن جرير طبرى نوشته است:
لما بلّغه ـ ابن جرير ـ ان ابن ابىداود تكلم فى حديث غدير خم، عمل كتاب الفضائل و تكلم على تصحيح الحديث، قلت: رأيت مجلّداً من طرق الحديث لأبن جرير فاندهشت له ولكثرة تلك الطرق64
ابن حجر مى گويد:
وامّا حديث «من كنت مولاه فعلىّ مولاه» فقد اخرجه الترمذى والنسائى و هو كثير الطرق جدّاً وقد استوعبها ابن عقده فى كتاب مفرد او كثير من اسانيدها صحاح وحسان.65
كتاب ابن عقده با عنوان «حديث الولاية» تا حدود قرن ده در اختيار عالمان بوده است، سيد بن طاووس درباره آن نوشته است:
وقد روى فيه نص النبى صلی الله عليه و آله و سلم على مولانا علىّ عليه السّلام بالولاية من مأة و خمس طرق.66
ابن عساكر نيز در موارد متعددى از اثر عظيمش از اين حديث ياد كرده است و فقط در يك مورد نود طريق آن را ياد كرده است.67 و چنين است ياد كرد بسيارى ديگر از محدثان و مفسرّان و عالمان با اين همه اگر كسى يا كسانى در صدور حديث و يا چگونگى نقل آن ترديد روا دارند، بى گمان از بستر استكبار و رويارويى با حق است و نه چيز ديگر.

2ـ دلالت حديث غدير

از آنچه در آغاز سخن آورديم و پس از اين اندكى مشروحتر بدان خواهيم پرداخت و نصوص بسيار آن را خواهيد ديد، روشن است كه در آن روز در اينكه جمله «من كنت مولاه فعلى مولاه» سرپرستى، توليت امور، امامت و پيشوايى را مى رساند، كسى ترديد نكرد. البته روشن است كه واژه «مولى» بار معنايى گسترده اى دارد،68 امّا از معانى مختلف آن جز آنچه را كه ياد شد، در اين مورد نمى توان مراد كرد.

واژه «مولى» در ادب عربى
پژوهش در متون كهن ادبى، لغوى و تفسيرى نشانگر آن است كه يكى از معانى روشن «مولى» سرپرست شايسته تر براى تصرّف در امور و زعامت و ولايت است. برخى از موارد را مى آوريم:
ابو عبيده معمر بن مثنى، در تفسير آيه پانزده سوره حديد (مأواكم النار هى مولاكم) نوشته است:
اولى بكُمْ.69
و اين تفسير را با شعرى از ادب جاهلى استوار كرده است. شعرى كه مورد استشهاد قرار گرفته است اين است:

فـغـدت كلا الفرجين أنـّه مولى
 

المخافة خَلْفُها و أمامُها

شارحان معلقات سبع «مولى» در اين بيت را به معناى «اولى» دانسته اند و بر اين اساس شعر را شرح كرده اند.70
محمد بن سائب كلبى، مؤلف، مفسّر و تبارشناس بزرگ در تفسير آيه پنجاه و يك سوره توبه (قل لن يصيبنا الاّ ما كتب اللّه لنا هو مولانا و على اللّه فليتوكّل المؤمنون)نوشته است:
اُولى بنا من انفسنا فى الموت والحياة.71
ابو ذكريا يحيى بن زياد بن عبدالله، معروف به فراء، اديب و مفسّر بزرگ كوفى، در تفسير آيه پانزده سوره حديد نوشته است:
هى مولى كم، اى أوْلى بكم.72
و چنين اسـت ابوالحسن، أخفش، ابواسحاق زجاج، محمد بن قاسم أنبارى و…73
چنانكه پيشتر آورديم آمدن «مولى» به معناى سرپرست و متولّى امور از جمله روشنترين كاربردهاى واژه «مولى» است و بسيارى بدان تصريح كرده اند:
ابوالعباس محمد بن يزيد معروف به «مبرّد» در تفسير آيه يازده سوره محمد(ذلك بأن اللّه مولى الذين آمنو…) نوشته است:
والولى والمولى معناهم سواء، وهو الحقيق بخلقه المتولّى لأمورهم. 74
و فراء نيز نوشته است:
المولى والمولى فى كلام العرب واحد.75
راغب اصفهانى، مفسّر، اديب و قرآن پژوه بزرگ قرن چهارم نيز نوشته است:
والولاية تولّى الأمر، والولىّ والمولى يستعملان فى ذلك.كل واحد منهما يقال فى معنى الفاعل أى الموالي، وفى معنى المفعول اى الموالى.76
ابوالحسن على بن أحمد واحدى نيشابورى، مفسّر و اديب بزرگ قرن پنجم در تفسير آيه شصت و دو سوره انعام (ثم رُدوا الى اللّه مولاهم الحق…) نوشته است:
الذّى يتولّى أمورهم.77
اين گونه عالمانى كه بر اين حقيقت تأكيد كرده اند بسيارند. از اديب و مفسّر بزرگ معتزلى جار الله زمخشرى ياد مى كنيم و مى گذريم. وى در تفسير آيه دويست و هشتاد و شش سوره بقره (انت مولانا فانْصُرْنا ) نوشته اند:
سيّدنا و نحن عبيدك أو ناصرنا أو متولى اُمورنا….78
ابن اثير نيز در اثر بزرگ و ارجمند خود «النهايه» كه در شرح واژه هاى دشوارياب احاديث نبوى پرداخته است، در تفسير واژه «مولى» نوشته است:
قد تكرّر ذكر المولى فى الحديث و هو اسم يقع على جماعه كثيره … وكلّ من ولي امراً أو قام به فهو مولاه ووليّه و منه الحديث: «أيما أمرأةٍ نكحت بغير اذن مولاها فنكاحها باطل». وفى روايه «وليّها» أى متولى أمرها …79
بدين سان، «اولويت در امور»، «سرپرستى امور»، «سيادت، رياست و زعامت» در معناى «مولى»، حقيقتى است شناخته شده، و همسانى معناى «مولى» با «ولى» نيز حقيقتى است كه ـ چنانكه آورديم ـ، اديبان، عالمان و مفسّران بر آن تأكيد ورزيده اند.80 از اين روى ما بر اين باوريم ـ چنانكه نحله هاى حقمدار و مذاهب ديگر نيز بر اين باور رفته اندـ81 كه رسول الله صلی الله عليه و آله و سلم در آن هنگامه شگرف و عظيم و جاودانه، با آن جمله سرنوشت ساز هيچ چيزى را جز ولايت، امامت و زعامت على عليه السّلام رقم نزد. سامان دهى آن اجتماع شكوهمند فقط براى اين بوده است كه يك بار ديگر ـ امّا بسى گوياتر، رساتر و كارآمدتر ـ در گستره اى بس عظيم، مردمان ولايت علوى را بشنود، و فردا و فرداها كسانى نگويند. ندانستيم، نفهميديم، نشنيديم و … چنين بود كه رسول الله صلی الله عليه و آله و سلم بارها اقرار گرفت و در پايان؛ صدايى بس رسا فرياد زد: الا فَلْيُبَلّغْ الشاهد الغائب.

پی نوشت
54. سيره ابن هشام،ج2،ص606
55. ر.ك: الامام على بن ابى طالب، احاديث الغدير، تهنئة الامام بالامارة.
56 . نفحات الأزهار، ج6، ص377: مناقب ابن المغازى، ص26و …
57 . البداية والنهاية، ج5، ص214
58 . الغدير، ج1، ص144 (چاپ جديد). محقق فقيد سيد عبدالعزيز طباطبايى در پانوشت اين سخن گفته اند: صحابيان ديگر جز آنچه علاّمه گزارش كرده است، روايت غدير را گزارش كرده اند كه همه آنها در«على ضفاف الغدير» ياد كرده ام. اين اثر ارجمند سيد عبدالعزيز طباطبايى هنوز به چاپ نرسيده است.
59 . نفحات الأزهار، ج6، ص378 به بعد.
60 . المستدرك، ج3، ص118، ح4576
61 . همان، ص631، ح6276
62 . سنن ترمذى، ج5، ص591
63 . سير اعلام النبلاء، ج5، ص415
64 .تذكرة الحفاظ،ج2،ص713
65 .المطالب العالية،ج4،ص40؛نفحات الازهار،ج1،ص191
66 . اقبال،ص453 و نيز بنگريد به: الغدير فى التراث الاسلامى(ص45و46) كه در آن ازاهميت كتاب ابن عقده و تاثير آن در آثار بعدى، از جمله موارد ديگر از يادكرد ابن طاووس به دقت سخن رفته است.
67 . تاريخ دمشق، ج42، ص204
68 . «الغدير» معانى مختلف آن را بر شمرده است: ج1، ص641
69 . مجاز القرآن، ج2، ص254
70 . شرح المعلقات السبع، ابو عبدالله حسين ابن احمد زوزنى، ص210؛ شرح القصائدالسبع الطوال الجاهليات، أبى بكر محمد بن قاسم الأنبارى، ص566 ـ 565
70 . البحر المحيط، ج5، ص433
72 . معانى القرآن، ج3، ص124
73 . بنگريد به: نفحات الأزهار، ج8، ص86ـ 16؛ الغدير، ج1، ص615 به بعد.
74 . نفحات الأزهار، ج6، ص91 (به نقل از الشافى فى الأمامة).
75 . معانى القرآن، ج2، ص161
76 . مفردات الالفاظ القرآن، ص885
77 . الوسيط فى تفسير القرآن المجيد، ج2، ص281
78 . الكشّاف، ج1، ص333
79 . النهاية فى غريب الحديث، ج5، ص228. طرفه آنكه ابن اثير حديث غدير را منطبق بر اين معنا مى داند و به سخن عمر «اصبحت مولى كل مؤمن» استشهاد مى كند و مى گويد: اى ولىّ كل مؤمن.
80 . بنگريد به: نفحات الأزهار، ج6، ص120ـ16؛ الغدير، ج1، ص615 به بعد. اين دو عالم نستوه و مرزبان بزرگ حق و حقيقت آنچه را ياد كرديم با تكيه بر دهها منبع ادبى، لغوى و تفسيرى گزارش كرده اند.
81 . از جمله سزامند است ياد كنيم از محقق سخت كوش و باريك بين مصرى، محمد بيومى مهران، استاد دانشگاه اسكندريه، كه بدون هيچ ترديدى اين حقيقت را پذيرفته و بر اين باور رفته است كه قطعاً «مولى» به معنى «اولى به تصرف و …» است و نه چيز ديگر (الأمامة وأهل البيت ،ج2، ص120).

كتاب « الأمام على ّفى الكتاب و السنّة»

گرد آوری: گروه دین و اندیشه سایت تبیان زنجان

اساس مذهب تشيع بر دو حديث پايه گذارى شده است: يكى حديث ثقلين (1) ، كه پيامبراكرم(ص) در كمتر از نود روز در چهار مكان آن را به مردم گوشزد كرد؛ ديگرى حديث غدير. مى‏توان گفت حديث دوم مكمل حديث اول است.

سفارش بيش از حد پيامبر(ص) در باره قرآن و عترت و نيز اصرار آن حضرت بر امامت و جانشينى اميرمومنان(ع) نشان دهنده اين حقيقت است كه حضرت نگران آشوبى بود كه امت اسلامى بعد از وى با آن رو به رو مى‏شود.

اهميت دادن به غدير، اهميت دادن به رسالت پيامبرگرامى اسلام(ص) است. ما در اين مقاله واقعه غدير را از زبان عارفان واقعى غدير يعنى پيامبر(ص) و امامان معصوم(عليهم السلام) مورد مطالعه قرار مى‏دهيم.

رسول خدا و غدير

شيخ صدوق در كتاب «امالى» از امام باقر(ع) و آن حضرت از جدش چنين نقل مى‏كند: روزى رسول گرامى اسلام(ص) به اميرمومنان(ع) فرمود: اى على، خداوند آيه «ياايهاالرسول بلغ ما انزل اليك من ربك» (2) را در باره ولايت تو بر من نازل كرد. اگر آنچه به من امر شده تبليغ نكنم، عملم باطل است و كسى كه خدا را بدون ولايت تو ملاقات كند، كردارش باطل است. اى على، من جز سخن خدانمى‏گويم . (3)

امام على و غدير

سليم بن قيس هلالى به بيعت اميرمومنان(4) باابوبكر اشاره كرده، مى‏گويد:

«ثم اقبل عليهم على‏فقال: يا معشرالمسلمين و المهاجرين و الانصار انشد كم الله اسمعتم رسول الله يقول يوم غديرخم كذا و كذا فلم يدع شيئا قال عنه رسول الله الا ذكرهم اياه قالوا نعم» (4)

پس على(ع) به مردم فرمود: اى مسلمانان و مهاجران و انصار، آيا نشنيديد كه رسول خدا(ص) روز غديرخم چنين و چنان فرمود. سپس تمام چيزهايى را كه پيامبر(ص) در آن روز فرموده بود به مردم ياد آورى كرد. همگى گفتند: آرى.

در اين زمينه مى‏توان به استدلالهاى اميرمومنان على(ع) اشاره كرد. از جمله استدلال آن حضرت براى ابوبكر كه فرمود: بر اساس حديث پيامبر(ص) در روز غدير، آيا من مولاى تو و هر مسلمانى هستم يا تو؟ ابوبكر گفت: شما. (5)

ابى الطفيل مى‏گويد: در روز شورا در خانه بودم و شنيدم كه على(ع) گفت: آيا غير از من كسى در ميان شما هست كه پيامبر(ص) به او گفته باشد: «من كنت مولاه فعلى مولاه اللهم وال من والاه و عاد من عاداه.» همگى گفتند: نه. (6)

حضرت زهرا(س) و غدير

ابن عقده در كتاب معروفش «الولايه» از محمد بن اسيد چنين روايت كرده است: از فاطمه زهرا پرسيدند: آيا پيامبر(ص) پيش از رحلتش در باره امامت اميرمومنان چيزى فرمود؟

آن حضرت جواب داد: «و اعجباانسيتم يوم غديرخم؛» (7) شگفتا! آيا روز غديرخم را فراموش كرديد؟!

فاطمه بنت الرضا از فاطمه بنت الكاظم(ع) و او از فاطمه بنت الصادق(ع) چنين نقل كرد: ام كلثوم، دختر فاطمه زهرا(س) نقل كرد كه پيامبر در روز غدير فرمود: «من كنت مولاه فعلى مولاه» (8)

امام حسن مجتبى(ع) و غدير

ازامام جعفر صادق(ع) چنين روايت شده است: امام حسن(ع) هنگامى كه مى‏خواست با معاويه آتش بس اعلام كند، به او فرمود: امت مسلمان از پيامبر(ص) شنيدند كه در باره پدرم فرمود : «انه منى بمنزله هارون من موسى»؛ همچنين ديدند كه پيامبر(ص) وى را در غديرخم به عنوان امام نصب فرمود. (9)

امام حسين(ع) و غدير

سليم بن قيس مى‏نويسد: امام حسين(ع) قبل از مرگ معاويه خانه خدا را زيارت كرد. سپس بنى‏هاشم را جمع كرده فرمود: آيا مى‏دانيد پيامبر اكرم(ص) على(ع) را در روز غدير خم نصب كرد؟ همگى گفتند: آرى. (10)

امام زين العابدين(ع) و غدير

ابن اسحاق، تاريخ نويس معروف، مى‏گويد: به على بن حسين گفتم: «من كنت مولاه فعلى مولاه» يعنى چه؟ حضرت فرمود: «اخبرهم انه الامام بعده»؛ به آنها خبر داد كه اوست امام بعد از خودش. (11)

امام محمد باقر(ع) و غدير

ابان بن تغلب مى‏گويد: از امام باقر(ع) در باره گفته پيامبر: «من كنت مولاه فعلى مولاه» پرسيدم: حضرت فرمود: اى اباسعيد، پيامبر فرمود: اميرمومنان در ميان مردم جانشين من خواهد بود. (12)

امام جعفرصادق(ع) و غدير

زيد شحام مى‏گويد: نزد امام صادق بودم، مردى معتزلى از وى در باره سنت پرسيد. حضرت در پاسخ فرمود: هر چيزى كه فرزند آدم به آن نياز دارد (حكم آن) در سنت خدا و پيامبر(ص) وجود دارد و چنانچه سنت نبود، خداوند هرگز بر بندگان احتجاج نمى‏كرد.

مرد پرسيد: خداوند با چه چيزى بر ما احتجاج مى‏كند؟

حضرت فرمود: «اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتى و رضيت لكم الاسلام دينا»؛ بدين وسيله ولايت را تمام گردانيد و اگر سنت يا فريضه تمام نبود، خدا به آن احتجاج نمى‏كرد . (13)

امام موسى كاظم(ع) و غدير

عبدالرحمن بن حجاج از حضرت موسى بن جعفر(ع) در باره نماز در مسجد غديرخم (14) پرسيد. حضرت در پاسخ فرمود: «صل فيه فان فيه فضلا و قد كان ابى يامربذلك» (15) ؛ نماز بخوان، بدرستى كه در آن فضل فراوان وجود دارد و پدرم به آن امر مى‏كرد

امام رضا(ع) و غدير

محمد بن ابى نصر بزنطى مى‏گويد: خدمت امام رضا(ع) بودم، در حالى كه مجلس پر از جمعيت بود و با يكديگر درباره غدير گفتگو مى‏كردند، برخى از مردم اين واقعه را منكر شدند؛ امام فرمود: پدرم از پدرش روايت كرد كه روز غدير در ميان اهل آسمان مشهورتر است تا ميان اهل زمين. سپس فرمود: اى ابى نصر، «اين ماكنت فاحضر يوم الغدير»؛ هركجا كه هستى در اين روز نزد اميرمومنان(ع) باش. بدرستى كه در اين روز خداوند گناه شصت سال از مردان و زنان مومن و مسلم را مى‏آمرزد و دو برابر آنچه در ماه رمضان از آتش دوزخ مى‏رهاند؛ در اين روز آزاد مى‏كند... سپس فرمود: «والله لوعرف الناس فضل هذا اليوم بحقيقه لصافحتهم الملائكه كل يوم عشر مرات» (16) اگر مردم ارزش اين روز را مى‏دانستند، بى‏ترديد فرشتگان در هر روز ده بار با آنان مصافحه مى‏كردند.

امام محمد جواد(ع) و غدير

ابن ابى عمير از ابو جعفرثانى(ع) در ذيل آيه «يا ايهاالذين آمنوا اوفوا بالعقود» (17) چنين روايت كرد: پيامبر گرامى(ص) در ده مكان به خلافت اشاره كرده است؛ سپس آيه «يا ايهاالذين آمنوا اوفوا بالعقود» نازل شد. (18)

در توضيح اين روايت بايد گفت: آيه ياد شده در اول سوره مائده است. اين سوره، آخرين سوره‏اى است كه بر قلب نبى‏اكرم(ص) نازل شد. در اين سوره، «آيه اكمال» و «آيه تبليغ، كه ناظر به واقعه غدير است، وجود دارد.

امام هادى(ع) و غدير

شيخ مفيد، در كتاب شريف ارشاد، زيارت اميرمومنان على(ع) را از امام حسن‏عسكرى(ع) و آن امام از پدرش نقل مى‏كند و مى‏گويد: امام جواد(ع) در روز عيد غدير، حضرت على(ع) را زيارت كرد و فرمود: «اشهد انك المخصوص بمدحةالله المخلص لطاعةالله ...»؛ شهادت مى‏دهم كه مدح خدا به تو اختصاص دارد و در طاعت او مخلصى.

سپس مى‏فرمايد: خداوند حكم فرمود: «يا ايهاالرسول بلغ ما انزل اليك من ربك و ان لم تفعل فمابلغت رسالته و الله يعصمك من الناس.»

آنگاه ادامه مى‏دهد: پيامبر(ص) خطاب به مردم كرد و از آنها پرسيد: آيا آنچه برعهده داشتم، ابلاغ كردم؟

همگى گفتند: آرى.

سپس فرمود: خدايا گواه باش! بعد از آن فرمود: «الست اولى بالمومنين من انفسهم؟ فقالوا بلى فاخذ بيدك و قال من كنت مولاه فهذا على مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه و انصر من نصره و اخذل من خذله؛» آيا من به مومنان از خود آنها سزاوارتر نيستم؟ گفتند : بله. پس از آن دست على(ع) را گرفت و فرمود: هركس من مولاى اويم، اين على مولاى اوست ... (19)

امام حسن عسكرى(ع) و غدير

حسن بن ظريف به امام حسن عسكرى(ع) نامه نوشت و پرسيد: گفته پيامبر «من كنت مولاه فعلى مولاه» يعنى چه؟ حضرت در پاسخ فرمود: «اراد بذلك ان جعله علما يعرف به حزب الله عند الفرقة»؛ خداوند اراده فرمود كه اين جمله، نشان و پرچمى باشد تا حزب خدا هنگام اختلافها با آن شناخته شود.

اسحاق بن اسماعيل نيشابورى مى‏گويد: حضرت حسن‏بن على(ع) به ابراهيم چنين نوشت: خداوند متعال با منت و رحمت خويش واجبات را بر شما مقرر كرد. اين كار به سبب نياز او نبود، بلكه رحمت او بود كه متوجه شما شد. هيچ معبودى جز او وجود ندارد؛ او چنان كرد تا ناپاك را از پاك جدا سازد و اندرون شما را بيازمايد تا به سوى رحمت او پيش بگيرد و منازل شما در بهشت معين شود. از اينرو، حج و عمره، اقامه نماز، پرداخت زكات، روزه و ولايت را بر شما واگذار كرد و درى را فرا راهتان قرار داد تا درهاى ديگر واجبات را باز كنيد؛ كليدى را براى يافتن راه خود قرار داد. اگر محمد و جانشينان او از فرزندش نبود، شما مانند حيوانات سرگردان مى‏مانديد و هيچ واجبى از واجبات را فرا نمى‏گرفتيد. مگر مى‏توان از غير در، وارد مكانى شد؟ وقتى خداوند به سبب تعيين اوليا پس از پيامبر(ص)، نعمت خود را بر شما تمام كرد، فرمود: «اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتى و رضيت لكم الاسلام دينا» (20) امروز دينتان را كامل و نعمت خود را بر شما تمام كردم و راضى شدم كه اسلام دين شما باشد . سپس براى اولياى خود برگردن شما حقوقى قرار داد و به شما فرمان داد حقوق آنها را ادا كنيد تا زنان و اموال و خوراك و آشاميدنيها بر شما حلال باشد و به واسطه آن بركت و رشد و ثروت را به شما بشناساند و اطاعت كنندگان شما را به واسطه غيبت بشناساند... (21)

امام زمان(ع) و غدير

در دعاى ندبه كه ظاهرا منسوب به آن حضرت است چنين مى‏خوانيم: «... فلما انقضت ايامه اقام وليه على‏بن ابى طالب صلواتك عليهما و آلهما هاديا اذ كان هوالمنذر و لكل قوم هاد فقال و الملاء امامه من كنت مولاه فعلى مولاه.. .»

1ـ حديث ثقلين در بيشتر منابع اهل سنت وارد شده است. ما به پاره‏اى از آنها اشاره مى‏كنيم : السنه شيبانى، ص 337 و 629 ح 1551؛ صحيح ترمذى، ج 5، ص 663؛ سنن كبرى بيهقى، ج 10، ص 114؛ المستدرك، حاكم نيشابورى، ج 3، ص 110؛ فضائل الصحابه، احمد بن حنبل، ج 1، ص 171 و ج 2، ص 588؛ سنن ابى‏داود، ج 2، ص 185؛ طبقات كبرى، ابن سعد، ج 2، ص 194؛صحيح مسلم، ج 4، ص .1873

2ـ سوره مائده، آيه .71

3ـ امالى شيخ صدوق، مجلس، 74، ص .400

4ـ كتاب سليم بن قيس هلالى، نشر موسسه بعثت، ص .41

5ـ خصال شيخ صدوق، ص 505، باب اربعين، ج .30

6ـ امالى شيخ صدوق، ج 1، ص .342

7ـ اثبات الهداة، حرعاملى، ج 2، ص 112، ح 473؛ مناقب ابن شهر آشوب، ج 3، ص 25 ـ .26

8ـ اثبات الهداة، ج 2، ص 112؛ احقاق الحق، ج 16، ص .282

9ـ امالى شيخ صدوق، ج 2، ص .171

10ـ سليم بن قيس، ص .168

11ـ معانى الاخبار، ص 65؛ بحارالانوار، ج 37، ص .223

12ـ معانى الاخبار، ص .66

13ـ تفسير برهان، ج 1، ص .446

14ـ در باره اهميت اين مسجد به مجله ميقات حج شماره 12 مراجعه شود.

15ـ اصول كافى، ج 4، ص .566

16ـ تهذيب الاحكام، شيخ طوسى، ج 6، ص 24، ح 52؛ مناقب ابن شهرآشوب، ج 3، ص .41

17ـ سوره مائده، آيه .1

18ـ تفسيرقمى، ج 1، ص .160

19ـ بحارالانوار، ج 100، ص .363

20ـ همان، ج 37، ص .223

21ـ علل الشرائع، ج 1، ص 249، باب 182، ح .66

مأخذ: مجله كوثر شماره 25

 گرد آوری: گروه دین و اندیشه سایت تبیان زنجان

پى‏نوشتها:

پدید آورنده : احمد زمانی

واپسین ماههای عمر پیامبر خدا(ص) همانند ابر رحمت از روی سر مردم آن روز می گذشت. آن بزرگوار همراه هزاران میهمان دیگر خانه خدا، که از ضیافت رسمی حضرت حق برمی گشتند، به نزدیکی سرزمین «جحفه » رسید. در آخرین محدوده میقات، جبرئیل بر آن حضرت نازل شد و اولین پیام رسالت بعد از توحید را، که اهمیتش به اندازه 23 سال رسالت بود، بر پیامبر(ص) ابلاغ کرد تا او برای آخرین بار پیام ولایت (1) را بازگوید و حجت را بر مردم آن روز و نسل های آینده تمام کند. از اینرو در آن جمعه مبارک در سه منزلی میقات جحفه (2) فرمان تجمع حاجیان از بیت برگشته را صادر کرد. بلال اذان نماز را شروع نمود و پیامبر خدا(ص) کلام وحی نازل شده بر خویش را چنین زمزمه کرد: یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربک و ان لم تفعل فما بلغت رسالته، و الله یعصمک من الناس ان الله لا یهدی القوم الکافرین (3) . ای پیامبر آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده کاملا به مردم برسان; اگر آن را [به جهاتی مانند تقیه و ...] ابلاغ نکنی، رسالت خداوند را انجام نداده ای. خداوند تو را از جمیع خطرات [احتمالی] نگاه می دارد و خداوند جمعیت کافران [لجوج] را هدایت نمی کند. پس از اجتماع مردم، درست کردن جایگاهی از جهاز شتران برای پیامبر گرامی اسلام و برگزار شدن نماز ظهر به جماعت (4) ، رسول خدا(ص) در برابر آنان ایستاد، ولی ایستادنش هیات خاصی داشت; زیرا می خواست وحی را ابلاغ کند و در آخرین حج خود به آنان بگوید که، خلا وجودی رسالت را امامت پر خواهد کرد، وصایت جایگزین آن خواهد شد و زمین از حجت خالی نخواهد بود. شما در پناه زعامت وصی من به سعادت همیشگی خواهید رسید. او پرچمدار دینی، سیاسی، اجتماعی و الهی شما خواهد بود و شما را به ساحل نجات خواهد رساند. تثبیت امامت توسط پیامبر(ص) پیامبر گرامی اسلام(ص) به خاطر حساسیت و موضع گیری های بعضی از افراد در برابر اعلان وصایت علی بن ابی طالب(ع) آن را برای مدتی پنهان داشته، و ابلاغش را به تاخیر انداخته بود. حال تصمیم داشت این امر عظیم و پر برکت را اعلام کند. بنا بر این سکوت مردم را شکست و سخنانش را چنین آغاز کرد: ایها الناس انی قد نبانی اللطیف الخبیر... ای مردم، بخشنده نعمت ها و آگاه به دقایق خلقت به من خبر داد که هر پیامبری نصف پیامبر قبلی خویش عمر کرده است و من گمان دارم که بزودی باید دعوت خدای را اجابت کنم. همانا من و شما همگی مسؤولیم; آیا من رسالتم را به شما نرسانده ام؟! همگی پاسخ دادند: ما گواهیم که تو رسالت خویش را انجام دادی، ما را پند دادی و در راه خدا جهاد کردی; خداوند جزای خیر به شما عنایت کند. بعد همگی خدای را بر گفتار خویش شاهد گرفتند. آنگاه پیامبر خدا(ص) فرمود: آیا شما بر اینکه خداوند تنها معبودی است، جز او معبودی نیست، محمد بنده و پیامبر اوست و بهشت و دوزخ و برانگیخته شدن بعد از مرگ امری حتمی است،شهادت ندادید؟ همگی در جواب گفتند: آنچه را فرمودی مورد گواهی و اقرار ما است. بعد فرمود: بارالها، خود بر تصدیق اینان گواه باش. سپس چنین ادامه داد: ای مردم، خداوند ولی و سرپرست و اختیاردار من است و من بر شما و همه مؤمنان ولایت دارم. آگاه باشید، هر کسی که من ولی او بودم، علی ابن ابیطالب[علیه السلام] مولای او خواهد بود. پروردگارا، هر کس او را دوست دارد، دوست بدار و هر کس با وی دشمنی کند، دشمن بدار (5) . واقعه غدیر و راویان روایات بیانگر واقعه غدیر، خطبه پیامبر خدا(ص) و معرفی علی بن ابی طالب به وسیله آن حضرت، متواتر است و بیشتر کتب تفسیری و تاریخی اهل سنت و شیعه را فرا گرفته است. محدثینی چون ابوسعید خدری و عبدالله بن عباس، هر یک به طور جداگانه، حدیث غدیر را با یازده طریق نقل کرده اند و براء بن عاذب آن را با سه طریق باز گفته است; افراد دیگری مانند جابر بن عبدالله انصاری، عمار یاسر، سلمان فارسی، عمر بن خطاب، زید بن ارقم و همسرش نیز آن را نقل کرده اند (6) . دانشمند عالی مقام، پاسدار بزرگ ولایت حضرت علامه امینی(ره) در این باره چنین می نویسد: حدیث غدیر را یکصد و ده تن از صحابه و یاران پیامبر خدا(ص) و نیز هشتاد و چهار نفر از تابعین نقل می کنند. آن بزرگوار سپس از سیصد و شصت نفر از نویسندگان و کتب معروف اسلامی نقل می کند: حدیث غدیر از قطعی ترین روایات متواتر است. چنانچه کسی در تواتر این روایت تردید کند، نمی تواند هیچ حدیث متواتر دیگری را بپذیرد (7) . امت در پرتو امامت اعلان امامت علی بن ابی طالب(ع) طرفداران اسلام ناب محمدی(ص) را مسرور کرده، سره را از ناسره و طالبان حقیقت را از جویندگان زر و زور جدا کرد. تزویرگرانی که حالاتشان نشان دهنده معتقدات و بینش آنان بود. خداوند این دو پیامد مهم را برای پیامبرش چنین بازگو می کند: الیوم یاس الذین کفروا من دینکم فلا تخشوهم اخشون الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا (8) . یاس و ناامیدی کافران، کوردلان از خدا بی خبر که اسلام حقیقی را پنهان داشتند را فرار گرفت، شما از [تحرکات] آنان هیچ وحشتی به خود راه ندهید و فقط از من بترسید. [به مؤمنین بگو] امروز [با نصب امامت و رهبری] دین شما را کامل و نعمتهای خود را بر شما تمام کردم و اسلام را برای شما دین قرار دادم. بعد از معرفی پیامبر خدا(ص) نیروهای متعهد و مؤمن پیشوای خود را یافتند و سعی کردند در همه دوران کارهای خود را بر محور وجودی امامشان انجام دهند. آنها حضرت علی(ع) را چنان یافتند که پیامبر(ص) فرموده بود: علی مع الحق و الحق مع علی یدور معه حیثما دار (9) هر جا علی وجود دارد حقیقت آنجاست و هر جا حقیقت است علی آنجاست همیشه گفتار، کردار و وجود علی بن ابی طالب(ع) محور حق است. بدین ترتیب غدیر روز بلوغ حق، عزت، شکوه و توان اسلام شد. در آن روز امامت عزت و امید نبوت شد. مردم از عمق جان دست علی را می فشردند و می گفتند: بخ، بخ لک یا علی اصحبت مولای و مولی کل مؤمن و مؤمنة (10) ; آفرین بر تو، آفرین بر تو ای فرزند ابوطالب; تو مولا و رهبر من و تمام مردان و زنان با ایمان شدی. حسان بن ثابت، شاعر معروف، آن روز از پیامبر خدا (ص) اجازه خواست و در باره واقعه بزرگ اسلامی چنین سرود: ینادیهم یوم الغدیر نبیهم بخم و اسمع بالرسول منادیا فقال و من مولاکم و ولیکم فقالوا و لم یبدوا هناک التعادیا الهک مولانا و انت ولینا فلن تجدن منا لک الیوم عاصیا فقال له قم یا علی فاننی رضیتک من بعدی اماما و هادیا فمن کنت مولاه فهذا ولیه فکونوا له اتباع صدق موالیا هناک دعا اللهم وال ولیه و کن للذی عادی علیا معادیا (11) پیامبر خدا(ص) آنان را در روز غدیر ندا داد، چه ندای ارزشمندی. او فرمود: مولای شما و سرپست شما چه کسی است؟ آنان بی درنگ گفتند: خدای تو مولای ماست و تو سرپرست و ولی امر مایی. ما هرگز از فرمان تو سرپیچی نخواهیم کرد. در آن هنگام، پیامبر(ص) به علی فرمود: برخیز من تو را انتخاب کردم تا بعد از من امام و رهبر باشی. بعد فرمود: هر کس من مولا و رهبر اویم این مرد مولا و رهبر او خواهد بود; پس شما همگی، از سر صدق، از او پیروری کنید. بارالها، دوست او را دوست بدار و دشمن او را دشمن بدار. رسول خدا(ص) از حسان بن ثابت تقدیر و تشکر کرد و از خداوند خواست پیوسته او را با روح القدس تایید کند (12) ; زیرا او از آرمان پیامبر(ص) که تثبت جانشینی علی بن ابی طالب بود حمایت کرده، مردم را نیز به حمایت طلبید. اشعار او برای همیشه در تاریخ باقی ماند و سند عزت و افتخارش شد. عید غدیر سنت جاوید پیامبر خدا(ص) دوست داشت عید غدیر، که جشن ولایت و تعیین رهبری است، برای همیشه باقی بماند و مسلمانان در همه اعصار آن را زنده و جاوید بدارند; زیرا یاد علی، نام علی و غدیر علی چیزی جز استمرار رسالت و اسلام ناب محمدی(ص) نیست. در بسیاری از کتابهای تاریخی چنین می خوانیم: در روز غدیر، بعد از انتصاب علی بن ابی طالب(ع) به جانشینی پیامبر(ص)، رسول خدا در خیمه اختصاصی خویش نشست و فرمان داد امیر مؤمنان(ع) در خیمه دیگری به تنهایی بنشیند. سپس دستور داد تا همه مردان، یکی پس از دیگری، داخل خیمه آن حضرت شوند و بر امام و رهبر آینده خویش تبریک و تهنیت گویند. چون مردان همگی تبریک گفتند، رسول خدال(ص) به زنان نیز فرمان داد تا داخل خیمه آن حضرت شوند و تبریک گویند. پس زنان نیز تبریک گفتند (13) . این فرمان پیامبر خدا(ص) معنایی جز بیعت نداشت. آن حضرت دوست داشت این سنت الهی برای همیشه در میان مسلمانان باقی بماند و عیدی از اعیاد مسلمین شود. امام صادق(ع) در جمع یارانش بود; از عید غدیر و هجدهم ذی حجه سال دهم هجری سخن به میان آمد، آن حضرت از جدش پیامبر خدا(ص) چنین نقل کرد: یوم الغدیر افضل اعیاد امتی و هو الیوم الذی امرنی الله - تعالی ذکره - فیه بنصب اخی علی بن ابی طالب علما لامتی یهتدون به من بعدی و هو الیوم الذی اکمل الله فیه الدین و اتم علی امتی فیه النعمة و رضی لهم الاسلام دینا (14) ; برترین عیدهای امت من روز غدیر است و آن روزی است که خداوند مرا امر کرد که علی [علیه السلام] را رهبر امت اسلامی قرار دهم تا مردم بعد از من به وسیله او هدایت شوند; و آن روزی است که خداوند [با اعلام وصایت و امامت علی(ع)] دین خویش را کامل و نعمت هایش را بر امت تمام کرد; و دین اسلام را [به عنوان آیین همیشگی] برای آنان انتخاب کرد. «امام رضا(ع) و عید غدیر» فیاض بن محمد طوسی، که 90 سال از عمرش گذشته بود، در سال 259 ه.ق در طوس در برابر جمعی چنین گفت: روز عید غدیر همراه گروهی در خدمت علی بن موسی الرضا (علیه السلام) بودیم. آن حضرت به مناسبت عید غدیر همه ما را جهت افطاری نگه داشت، برای خانواده های این گروه غذا فرستاد و لباس و انگشتر و نعلین هدیه کرد. آنگاه درباره فضیلت روز غدیر و آنچه پیش آمده بود سخن گفت و از پدر گرامی و اجدادش چنین نقل کرد: در زمان جدم امیرالمؤمنین (علیه السلام) عید غدیر با روز جمعه مصادف شد، حضرت آن روز نماز جمعه را اقامه کرده، خطبه ای مفصل خواند و مردم را به برپا داشتن عید ولایت و وصایت بسیار تشویق و ترغیب کرد. آنگاه حضرت رضا(ع) خطبه جدش را برای ما نقل کرد (15) . پس برگزاری عید سعید غدیر خواسته پیامبر خدا(ص) اهل بیت(ع) و همه مسلمانان بوده است. از سوی دیگر، بنی امیه و بنی عباس همواره سعی می کردند مراسم عید سعید غدیر به فراموشی سپرده شود، زیرا احیای این سنت الهی چیزی جز مشروعیت حکومت اهل بیت - علیهم السلام - نبود. از این رو تا نیمه قرن چهارم این شعار اسلامی از سوی حکومتها فراموش شده بود. سر انجام وقتی که آل بویه قدرت پیدا کرد، عید سعید غدیر را رسمیت بخشید. در سال 352 ه.ق معزالدوله مراسم عید غدیر و نیز سوگواری عاشورا در دربار برپا کرد. در سایه حکومت آل بویه این مراسم بتدریج در گوشه و کنار علنی شد (16) . به هر حال، عید سعید غدیر در تاریخ فراز و نشیب بسیار دیده است و این خود بر اصالت این شعار اسلامی و الهی گواهی می دهد. فاطمه زهرا(س) برای احیای حادثه غدیر و تعیین وصایت و ولایت، که خواسته دیرینه رسول خدا(ص) بود، بعد از رحلت پدر در کنار قبور شهدای احد به محمود بن لبید فرمود: «و اعجبا اعجبا انسیتم یوم غدیر خم؟... اشهد الله تعالی لقد سمعت رسول الله [صلی الله علیه وآله] یقول: علی خیر من اخلفه فیکم، و هو الامام و الخلیفة بعدی... (17) » شگفتا، آیا حادثه عظیم غدیر خم را فراموش کرده اید؟!... خدا را گواه می گیرم خود شنیدم که رسول خدا(ص) فرمود: علی بهترین کسی است که او را در میان شما جانشین خود قرار می دهم، علی [علیه السلام] امام و خلیفه بعد از من است... امروز نیز جشن گرفتن عید سعید غدیر چیزی جز احیای شعائر اسلامی نیست. برگزاری این عید پیامبر و اهل بیت (علیهم السلام) را خوشحال می کند; پس لازم است در هر کوی و برزنی پرچمهای شادی برافراشته شود، مؤمنان به دیدار یکدیگر بشتابند و این روز را تبریک گویند. پی نوشتها: 1ء - در تفسیر آیه شریفه: و انذر عشیرتک الاقربین (خویشان نزدیک خود را هشدار ده) آمده است که پیامبر خدا (ص) در اولین مرتبه ابلاغ نبوت در برابر چهل نفر از خویشاوندان خود بعد از ایمان آوردن علی(ع) او را جانشین و خلیفه بعد از خود انتخاب کرد. الکامل و التاریخ، ابن اثیر، ج 2، ص 63; مسند احمد بن حنبل، ج 1، ص 111; حقایق پنهان، احمد زمانی، ص 15. 2- در نزدیکی جحفه غدیر خم با فاصله سه میل (5670 متر) واقع شده، در آنجا چشمه آبی جاری بوده، درختان زیادی وجود دارد. پیامبر خدا(ص) در برگشت از حجة الوداع علی بن ابی طالب(علیه السلام) را به مقام وصایت و جانشینی خود منصوب کرد. معجم معالم الحجاز، عاتق بن غیث البلادی، ج 2، ص 124; جمهرة اللغة، زکی احمد صفوت، ج 1، ص 108. 3- مائده /67. 4- چون پیامبر خدا(ص) همانند دیگران در سفر بود نماز ظهر را به جماعت خواند نه جمعه. 5- اصول کافی، ج 1، ص 295، ح 3; تهذیب، ج 3، ص 263، ح 66; بحارالانوار، ج 23، ص 141، ح 92. 6- المیزان، ج 6، ص 60 - 61. 7- الغدیر، ج 1، ص 151 - 14. 8- مائده /3. 9- شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید،ج 18،باب 77،ص 72. 10- بحارالانوار، ج 21، ص 388. 11- محمد بن علی بن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج 3، ص 37; الغدیر، ج 2، ص 34; بحارالانوار، ج 21، ص 388; علمای اهل سنت همچون خوارزمی مالکی و گنجی شافعی و جلال الدین سیوطی نقل کرده اند. 12- بحارالانوار، ج 21، ص 388. 13- الغدیر، ج 1، ص 271; از میان کسانی که به آن حضرت تبریک گفت عمر بن خطاب بود. او به آن حضرت دست و داد و گفت، هنیئا لک یا ابن ابی طالب...مبارک و گوارا باد بر تو مقام وصایت و امامت، ای پسر ابوطالب. 14- بحارالانوار، ج 97، ص 110; علامه مجلسی(ره) در موسوعه گرانقدر خویش - بحارالانوار - بابی به نام باب فضل یوم الغدیر و صومه باز کرده و روایت مختلفی آورده است. 15- بحارالانوار، ج 94، ص 112. 16- کامل ابن اثیر، ج 8، ص 549. 17- علامه شمس الدین جزری، اسمی المناقب، ص 32; بحارالانوار، ج 36، ص 353; کفایة الاثر، ص 26; نهج الحیاة، ص 38; غایة المرام، ص 96; احقاق الحق، ج 1، ص 7،26; حدیث فوق را فاطمه معصومه - سلام الله علیها - دختر موسی بن جعفر(ع) نقل کرده است.

غدیر از اساسى‏ترین برنامه‏هاى پیامبر خدا(ص) براى دوام و عزت و شكوه اسلام و قرآن بود. او در بازگشت از حجة‏الوداع آخرین رسالت ‏خویش را انجام داد. زیرا خدایش فرموده بود:

" یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیك من ربك و ان لم تفعل فما بلغت رسالته والله یعصمك من الناس ان الله لا یهدى القوم الكافرین."(مائده/67)

اى پیامبر، آنچه از سوى پروردگارت بر تو نازل شده ابلاغ كن و اگر نكنى پیامش را نرسانده‏اى؛ خداوند تو را از گزند مردم نگه مى‏دارد. خداوند گروه كافران را هدایت نمى‏كند. (1)

در پى اجراى اوامر پروردگار و معرفى وصى و جانشین خود على ‏بن‏ابى‏طالب(ع) آیه اكمال دین: «الیوم اكملت لكم دینكم و اتممت علیكم نعمتى و رضیت لكم الاسلام دینا؛ امروز دین شما را كامل كردم و نعمت ‏خود را بر شما تمام نمودم و اسلام را به عنوان آیین (جاودان) شما پذیرفتم‏» نازل (2)و روز غدیر جشن ولایت و وصایت ‏شد.

اهل بیت پیامبر و امامان بر حق شیعه، كه نگاهبان اسلام حقیقى بودند و سعى داشتند آن را از خطرات دور سازند، از هر فرصتى بهره بردند تا غدیر را زنده بدارند و آن خاطره گرامى و به یاد ماندنى را مطرح كنند؛ زیرا در تابش آفتاب غدیراهداف والاى پیامبر جامه عمل ‏پوشید و براى فتنه‏انگیزى كج‏ اندیشان فرصت ‏باقى نماند.

نگاهى گذرا به سیره فاطمه و امیرمؤمنان علیهماالسلام و دیگر امامان راستین شیعه ما را با اهمیت واقعه غدیر و نقش عظیم و سرنوشت‏ساز آن هدایت و نیكبختى بشر آشنا مى‏سازد.

راویان، نویسندگان و مفسران اهل سنت و شیعه به واقعه غدیر و آیات نازل شده درآن توجه بسیار داشته‏اند. برخى از علماى شیعه مانند علامه طبرسى روایات(3) نزول آیه تبلیغ(4)در سرزمین غدیر را مشهور دانسته‏اند. از اهل سنت ابوالقاسم عبیدالله بن‏عبدالله حسكانى، از دانشمندان اهل سنت، نیز همین را مطرح مى‏كند. او احادیث غدیر را در دوازده جزوه دسته ‏بندى كرده، آن را «دعاء الهداة الى اداء حق الموالاة‏» نامیده است. (5)

ابوالعباس احمد بن‏محمد بن‏سعید مشهور به ابن‏عقده - مورد اعتماد مذاهب چهارگانه اهل سنت - دراین باره كتابى به نام «حدیث الولایة‏»(6)تدوین كرده است.

علامه امینى نیز كتاب گرانسنگ «الغدیر» را، در یازده مجلد، به رشته نگارش درآورد. آنچه در مجموعه این آثار جلب توجه مى‏كند موضعگیرى آشكار ائمه اهل بیت علیهم السلام درباره این واقعه مهم است، موضعگیریهایى كه ازاهمیت غدیر و نقش آن در سعادت بشر پرده برمى‏دارد. دراین مقاله به بررسى بخشى از این موضعگیریها مى‏پردازیم:

فاطمه زهرا سلام الله علیها برمزارحمزه سید الشهداء (احد)

روزى در احد بر مزار عموى پدرش «حمزه سیدالشهداء» ایستاده بود و عزادارى مى‏كرد. محمود بن ‏لبید فرصت را غنیمت ‏شمرده، پس ازعزادارى پرسید: اى دختر پیامبر خدا(ص)، آیا براى امامت و زعامت على بن‏ابى‏طالب(ع) از سخنان پیامبرخدا(ص) دلیلى به یاد دارى؟

فاطمه فرمود:

و اعجبا انسیتم یوم غدیر خم؟... اشهد الله تعالى لقد سمعته یقول: على خیر من اخلفه فیكم و هو الامام و الخلیفة بعدى و سبطاى و تسعة من صلب الحسین، ائمة ابرار، لئن اتبعتموهم وجدتموهم هادین مهدیین و لئن خالفتموهم لیكون الاختلاف فیكم الى یوم القیامة. (7)

شفگتا! آیا حادثه عظیم غدیر خم را فراموش كرده‏اید؟... خدا را گواه مى‏گیرم كه خود شنیدم آن بزرگوار مى‏فرمود: على بهترین كسى است كه او را در میان شما جانشین خود قرار مى‏دهم، على [علیه السلام] امام و خلیفه بعد از من است.

دو فرزندم حسن و حسین[علیهما السلام] و نه نفر از فرزندان حسین[ع] پیشوایان و امامانى پاك و نیك‏اند. اگر ازآنان اطاعت كنید، شما را هدایت ‏خواهند كرد و اگر با آنها مخالفت ورزید، تا روز قیامت تفرقه و اختلاف در میانتان حاكم خواهد بود.

على(ع) و استدلال به غدیر

الف) سلیم بن‏قیس هلالى مى‏گوید: در زمان خلافت عثمان، در مسجد النبى(ص) نشسته بودم؛ جمعى از مردم نیز در مسجد درحال گفتگو بودند. على بن‏ابى‏طالب(ع) به پاخاست، سوابق خویش در خدمت‏ به اسلام را برشمرد و همگى بر درستى گفتارش گواهى دادند حضرت درباره روزغدیرخم فرمود:

مردم درباره ولایت و وصایت از پیامبر خدا(ص) پرسیدند، درآن هنگام خداوند به پیامبرش فرمان داد تا خلیفه و جانشین بعد از خود را معرفى كند و توضیح دهد، همان‏طور كه درباره نماز، روزه، زكات و حج جزئیات را بیان كرده است. آنگاه امام(ع) ادامه داد: «فنصبنی للناس علما بغدیر خم... فقال(ص): ایها الناس اتعلمون ان الله - عز و جل - مولاى و انا مولى المؤمنین و انا اولى بهم من انفسهم قالوا بلى یا رسول الله. قال(ص): قم یا على، فقمت. فقال: من كنت مولاه فعلى مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه‏». (8)

درغدیرخم پیامبرخدا(ص) مرا چنین معرفى كرد: اى مردم، آیا مى‏دانید كه خداوند ولى و سرپرست من است و من ولى و سرپرست‏ شما مؤمنان هستم؛ و من نسبت ‏به جانهاى شما از خودتان سزاوارترم؟ همگى پاسخ دادند: چنین است اى پیامبر خدا. سپس فرمود: على به پاخیز. من برخاستم، آنگاه فرمود:

هر كس من ولى و سرپرست او هستم على بن‏ابى‏طالب(ع) براو ولایت دارد؛ بار خدایا دوست ‏بدار هركه على را دوست دارد، و دشمن بدار هر كه على را دشمن مى‏دارد...

ب) حدیث غدیر در معركه صفین

على(ع) در یكى از روزها در جمع سپاه خود، كه گروهى از مهاجرین و انصار(9)نیز درآن به چشم مى‏خوردند از زبان پیامبر خدا(ص) فضایل خویش را برشمرد. آیات شریف «انما ولیكم الله و رسوله والذین آمنوا الذین یقیمون الصلاة... (10)» و «لم یتخذوا من دون الله ولا رسوله ولا المؤمنین ولیجه (11)» را تلاوت كرد و فرمود: مردم پرسیدند یا رسول الله، آیا ولایت اختصاص به بعضى از مؤمنان دارد یا براى عموم است؟ درآن هنگام خداوند فرمان داد تا پیامبرش ولایت را همانند نماز، روزه، زكات و حج توضیح دهد و تبیین كند. درآن وقت پیامبر خدا(ص) درغدیرخم مرا ولى امر مردم قرار داد و چنین خطبه خواند: ان الله ارسلنى برسالة... من كنت مولاه فعلى مولاه... (12)

ج) خطبه غدیریه امیرمؤمنان(ع) در زمان حكومت

در دوره حاكمیت على بن‏ابى‏طالب(ع) اتفاقا روز عید غدیر با جمعه مصادف شد. مسلمانان حضور چشم‏گیرى پیدا كردند و آن حضرت براى اقامه نماز جمعه و خواندن خطبه‏هاى آن در برابر مردم قرار گرفت. حسین بن‏على(ع) مى‏گوید: پنج ‏ساعت از روز گذشته بود[قبل از اذان ظهر]، كه پدرم خطبه‏ها را آغاز كرد. او نخست ‏به حمد و ثناى حضرت حق پرداخت، صفات ربوبى‏اش را برشمرد، حاكمیت مطلق را از آن وى دانست، نعمت‏هایش را مورد توجه قرار داد و بعد خطاب به مردم فرمود: خداوند تعالى امروز دوعید بسیار بزرگ [جمعه وغدیر] را براى شما در یك زمان قرار داده است؛ دوعیدى كه هر یك فلسفه وجودى دیگرى را تكامل مى‏بخشد و به وسیله هر یك هدایت در دیگرى اثر مى‏بخشد... سپس فرمود: توحید و ایمان به یگانگى خداوند پذیرفته نمى‏شود مگر با اعتراف به نبوت پیامبرش محمد(ص) و دین و شریعت محمد(ص) پذیرفته نمى‏شود مگر با قبول ولایت امر كسى كه خدا فرمان ولایتش را داده است؛ و همه این امور سامان نمى‏پذیرد مگر بعد از توسل و تمسك به اهل ولایت.

غدیر از نگاه مولى الموحدین(ع)

على(ع) سپس فرمود: خداوند در روز غدیر (13)آنچه در باره منتخبین خود اراده كرد بر پیامبرش فرو فرستاد، به او فرمان داد تا ولایت و وصایت را ابلاغ كند و مجال را از كافران و منافقان بگیرد نگران گزند دشمنان نباشد. روزغدیر قدر و منزلت ‏بسیار دارد، در آن روز گشایشهاى الهى فرا رسیده و حجتش بر همه تمام شده است. امروز روز روشنگرى و اظهارعقیده از جایگاه بلند و روشن است، امروز روز تكامل دین و روز وفاى به عهد است. غدیر روز شاهد (14)[رسول الله(ص)] و مشهود [على بن‏ابى‏طالب(ع)] است، روز در هم ریختن پیمانهاى زیر پرده كفر و نفاق است، روز آشكار شدن حقایق اصیل اسلام است، روز ذلت و خوارى شیطان است، روز استدلال و برهان است، روز جدا شدن صفوف كسانى است كه آن را تكذیب مى‏كردند امروز بزرگترین روزى است كه عده‏اى از شما از آن اعراض كردید، روز هدایت و امتحان بندگان خداست، روز آشكار شدن كینه‏هاى نهفته در دلها و سینه‏هاست، روز عرضه نصوص [سخنان بدون ابهام پیامبر(ص)] بر افراد مؤمن و دلباخته [اهل الخصوص] است، غدیر روز شیث پیامبر(ع) است، روز ادریس و یوشع و شمعون و ... منشور علوى(ع) در عید غدیرامیر مؤمنان(ع) در قسمت آخر خطبه فرمود: رحمت ‏خدا بر شما اى مسلمانان، بعد از برگشت از این اجتماع بزرگ امروز [غدیر] را عید بگیرید: [و با انجام امور ذیل آن را بزرگ بشمارید].

الف) نعمت را بر افراد خانواده و خویشاوندانتان گسترش دهید و نیكى و بخشش پیشه كنید. (15)

ب) به برادران دینى خویش به قدر توان نیكى و بخشش كنید. (17و16)ج) خداى را در برابر نعمتهایى كه به شما ارزانى داشته، شكرگزار باشید.

د) كنار یكدیگر جمع شوید تا خداوند اجتماع شما را فراگیر و گیراتر سازد.

ه) به یكدیگر نیكى كنید تا خداوند به شما الفت و مهربانى بیشتر عنایت كند.

و) نعمت‏هاى الهى را به یكدیگر تبریك و تهنیت گویید همان طور كه خداوند [در این روز] با اعطاى اجر و ثوابى بیش از دیگر اعیاد به شما تهنیت مى‏گوید. بعد فرمود: كمك‏هاى مالى به دیگران درامروز (غدیر) به اموالتان بركت مى‏بخشد و برعمرتان مى‏افزاید: مهربانى به دیگران سبب رحمت و عنایات حق خواهد شد.

ز) با خوش‏رویى و شادمانى یكدیگر را درآغوش بگیرید.

ح) خداوند را برتوفیقات خویش سپاس گویید.

ط) از فقرا و ضعیفانى كه چشم به كمك شما دارند دیدن كنید، به زیارتشان بروید و با آنان در خوراكشان همراه شوید.

بعد حضرت فرمود: یك درهم كمك به فقرا در روز عید غدیر با دویست‏ هزار درهم برابر است، بلكه بیشتر خواهد بود.

ى) وقتى یكدیگر را ملاقات كردید مصافحه كنید، به هم تبریك بگویید و سلام كنید، كه پیامبر خدا(ص) به من چنین فرمان داد. (18)

غدیر خم در خطبه امام مجتبى(ع)

حسن بن‏على(ع) در برابر طاغوت شام و مردم كوفه خطبه‏اى خوانده، مردم را به بالاترین نعمت از دست رفته، كه حاكمیت اهل بیت(ع) بود، توجه داد. شایستگى و لیاقت ‏خویش و مشروعیت‏ خلافتش را متذكر شد و داستان روز بیاد ماندنى غدیر را چنین بازگو كرد: «وقد سمعت هذه الامة جدی - صلى الله علیه و آله - یقول: ما ولت امة امرها رجلا و فیهم من هو اعلم منه الا لم یزل یذهب امرهم سفالا حتى یرجعوا الى ما تركوه و سمعوه - صلى الله علیه و آله - یقول لابى: انت منى بمنزلة هارون من موسى الا انه لا نبى بعدى. و قد راوه و سمعوه(ص) حین اخذ بید ابی بغدیر و قال لهم: من كنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال من والاه و عاد من عاده ثم امرهم ان یبلغ الشاهد منهم الغائب ثم قال... (19)»

مردم سخن جدم پیامبر(ص) را به یاد دارند كه مى‏فرمود: هر گاه مردم كسى را به رهبرى خویش برگزینند در حالى كه لایقتر و آگاهتر از آن فرد وجود داشته باشد، براى خویش تیره‏ بختى خریده‏اند مگر این كه دوباره بدانچه رها كردند و به فراموشى سپردند بازگردند و آنچه را كه از پیامبرشان درباره پدرم شنیده‏اند دنبال كنند، رسول خدا مى‏فرمود: اى على تو بعد از من مانند هارون پس از موسى هستى، او جانشین برادرش موسى بوده تو نیز جانشین و خلیفه منى؛ تنها تفاوت [میان آنها و ما] این است كه بعد از من پیامبرى و نبوت نخواهد بود. امام مجتبى(ع) سپس فرمود: این مردم پیامبر خود را دیدند و سخنانش را در«غدیر خم‏» شنیدند. درآن روز جدم رسول خدا(ص) دست پدرم(ع) را گرفت و در برابر آنان گفت: هر كس من مولا و سرپرست او هستم على مولاى او خواهد بود؛ خدایا، دوست ‏بدار هر كس او را دوست دارد و دشمن بدار هر كس او را دشمن دارد... سپس جدم پیامبر(ص) دستور اكید داد كه، حاضران مطالب غدیر را به غایبان برسانند.

امام حسین(ع) و حدیث غدیر در منا

یك سال قبل از مرگ معاویه، امام حسین علیه السلام به زیارت بیت الله الحرام درمراسم پر شكوه، حج مشرف شد عبدالله بن‏عباس و عبدالله بن ‏جعفراو را همراهى نمودند. آن سال عده زیادى از زنان و مردان بنى‏هاشم حضور داشتند. امام حسین(ع) درایام تشریق آنان را در سرزمین منا جمع نمود درآن اجتماع عظیم بیش از هفتصد نفراز مردان تابعین و دویست نفر از صحابه پیامبر خدا(ص) گرداگرد وجودش زیر خیمه حلقه زدند و منتظر سخنان امام خویش بودند، حضرت بپا خاست و پس از حمد و ثناى الهى فرمود:

شما شاهد و ناظر تجاوزات معاویه جنایتكار نسبت ‏به ما و شیعیان هستید و ازآنها اطلاع دارید، سخنان مرا گوش كنید و بنویسید [تا براى آیندگان بماند] و به دیگر شهرها و قبائل و افراد مؤمن و مورد اعتماد خود برسانید و آنان را دعوت به اداء حق ما (اهل بیت) كنید ترس آن دارم كه وقتش بگذرد و حقوق ما مغلوب ستمگر گردد، گر چه خداوند بالاترین پشتیبان است. سپس فرمود: شما را به خدا سوگند: بیاد نمى‏آورید كه پیامبر خدا(ص) روزغدیرخم پدرم على(ع) را وصى و امام بعد از خود قرار داد و حدیث ولایت را بر شما خواند و فرمود همگى باید این پیام را به دیگران برسانید پاسخ دادند: چرا ما بیاد داریم. (20)

امام محمد باقرعلیه السلام وغدیر

فضیل بن ‏یسار، بكیر بن‏اعین، محمد بن ‏مسلم، برید بن ‏معاویة و ابوالجارود همگى در محضر امام باقر(ع) بودند حضرت در باره ولایت على بن‏ابى‏طالب(ع) و روز غدیر فرمودند:

خداوند پیامبرش را مامور به ولایت على [علیه السلام] كرد و این آیه شریفه را نازل كرد: «انما ولیكم الله و رسوله و الذین آمنوا الذین یقیمون الصلاة و یؤتون الزكاة‏»(21)با نزول آیه فوق ولایت اولى الامر واجب گردید ولكن عده‏اى نفهمیدند اولى الامر چه كسانى هستند؟ خداوند به محمد - صلى الله علیه و آله - دستور داد تا آن را توضیح دهد و همانند نماز و زكات و روزه و حج مصادیق خارجى آن را روشن سازد. در آن هنگام اضطراب او را فرا گرفت و ترسید عده‏اى به واسطه آن از آیین اسلام برگردند و او را تكذیب كنند او به خدا پناه برد درآن هنگام آیه تبلیغ (یا ایها الرسول بلغ... (22)) نازل گشت پیامبر خدا(ص) امر حق را اجرا نمود و در غدیر خم ایستاد و فرمان اجتماع مردم و زوار بیت الله الحرام را داد و درآنجا على بن‏ابى‏طالب(ع) را ولى بعد از خود معرفى كرد و دستور داد آنانى كه درآنجا (غدیر خم) بودند پیام خداوند (ولایت على(ع)) را به دیگر افراد برسانند.

امام صادق(ع) در مسجد غدیر

حسان جمال مى‏گوید: همراه امام صادق(ع) از مدینه به مكه مسافرت كردم. در نزدیكى میقات جحفه، چون به «مسجد غدیر» رسیدیم امام - علیه السلام - به جانب چپ مسجد نگریست و فرمود: این مكانى است كه پیامبر خدا(ص)، در روزغدیر، على را جانشین خود معرفى كرد و فرمود: من كنت مولاه فعلى، مولاه. آنگاه امام(ع) به جانب دیگر نگاه كرد، جایگاه خیمه‏هاى دیگران را نشان داد و فرمود: سالم غلام ابوخذیفه و ابوعبیده جراح نیزدرآنجا بود؛ گروهى از مردم چون على(ع) را بر روى دست پیامبر دیدند با حسادت به وى نگریستند و به یكدیگر مى‏گفتند: به دو چشم او [پیامبر] نگاه كنید، چگونه همانند دیوانه به اطراف خویش مى‏نگرد و قرار ندارد. دراین هنگام جبرئیل نازل شد (23)و این آیات را بر پیامبر خدا(ص) قرائت كرد:

«و ان یكادالذین كفروا لیزلقونك بابصارهم لما سمعوا الذكر و یقولون انه لمجنون و ما هو الا ذكر للعالمین‏». (24)

آنان كه كافر شدند، چون قرآن را شنیدند چیزى نمانده بود كه تو را چشم بزنند؛ آنها مى‏گفتند: او واقعا دیوانه است، در حالى كه قرآن جز بیدارى و آگاهى براى جهانیان نیست. (25)

امام كاظم(ع) و مسجد غدیر

عبدالرحمان بن‏حجاج گفت: خدمت موسى‏ بن ‏جعفر(ع) رسیدم. در حالى كه قصد سفر داشتم، از آن حضرت در باره مسجد غدیر خم پرسیدم.

امام - علیه السلام - فرمود: درآن مسجد نماز بخوانید كه فضیلت و ثواب بسیار دارد، پدرم [به هر كه عازم آن دیار بود] فرمان مى‏داد تا در مسجد غدیر نماز بگزارد. (26)

امام رضاعلیه السلام وغدیر

الف) عرشیان و روزغدیر

احمد بن‏محمد بن‏ابى ‏نصر بزنطى مى‏گوید: در منزل امام هشتم على بن‏موسى‏الرضا(ع) نشسته بودم، جمع بسیارى نیز در منزل حضرت گرد آمده بودند كه گفتگو درباره روزغدیر آغاز شد؛ بعضى از افراد وجود روزغدیر را در صدر اسلام منكر شدند و بعضى آن را از شعائر اسلامى مى‏دانستند. در این هنگام، على بن ‏موسى‏الرضا(ع) فرمود: پدرم از جدم «جعفر بن‏محمد» چنین نقل مى‏كرد:

آسمانیان روزغدیر را بهتر از زمینیان مى‏شناسند، خداوند در بهشت‏ برین ساختمان بزرگى را به خود اختصاص داده است؛ این ساختمان از آجرهاى نقره و طلا ساخته شده، درآن صد هزار گنبد از یاقوت سرخ و صد هزار گنبد از یاقوت سبز وجود دارد، خاك و گل‏هاى به كار گرفته شده دراین قصر از مشك و عنبر است، در آن چهار جوى (یا رودخانه) به چشم مى‏خورد كه در هر یك از آنها خمر و آب زلال و شیر و عسل جریان دارد؛ دراطراف این جویبارها درختان انبوهى از میوه‏هاى مختلف روییده، بر روى آنها پرندگانى پرواز مى‏كنند كه بدنشان از لؤلؤ و پرهایشان از یاقوت است؛ آنها با پرواز خویش ‏صداهاى دلنوازى ایجاد مى‏كنند.

روزغدیردراین قصر بزرگ باز مى‏شود؛ فرشتگان و اهل آسمانها تسبیح‏ گویان به قصر داخل مى‏شوند؛ آن پرندگان به پرواز درآمده در جویبارها خود را مرطوب مى‏سازند و سپس به آن مشك و عنبر آغشته كرده، و عطرش را در فضاى ملكوتى قصر منتشر مى‏سازند؛ فرشتگان الهى به نام فاطمه زهرا(س) به یكدیگر هدیه مى‏دهند؛ چون پایان روزغدیر فرا مى‏رسد، به فرشتگان گفته مى‏شود به جایگاههاى خویش برگردید شما تا سال آینده، مثل چنین روزى، از اشتباه و لغزش در امان هستید و بدانید همه این موهبت‏ها به خاطر عظمت پیامبر ما محمد و وصى او على بن‏ابى‏طالب - علیهما السلام - است.

ب) بركات عید غدیر

سپس على بن ‏موسى‏الرضا(ع) رو به احمد بن ‏محمد ابى‏نصر كرد و فرمود:

اى فرزند ابونصر، هر جا كه بودى روز غدیر سمت مرقد امیرمؤمنان - علیه السلام – بشتاب که:

1 - خداوند گناهان شصت ‏ساله هر مؤمن زیارت ‏كننده او را مى‏آمرزد.

2 - خدواند، به بركت روزغدیر دو برابر گروهى كه در ماه رمضان، شب قدر و شب عید فطر آزاد مى‏كند، از آتش جهنم مى‏رهاند.

3 - پروردگار یك درهم انفاق به مستحق را هزار برابر پاداش خواهد داد.

سپس فرمود: روزغدیر به برادران دینى خود برترى و فضیلت ده و مردان و زنان با ایمان را خوشحال و مسرور نما. (27)

پى‏نوشت ها:

1- برابر نقل اسباب النزول واحدى نیشابورى، ص 135 و تفسیر كبیر فخر رازى، ج 12،ص ص‏49 – 50؛ شان نزول آیه، غدیر خم و معرفى على بن‏ابى‏طالب(ع) بوده است.

2- درالمنثور، سیوطى، ج 2، ص‏256/ تاریخ بغداد، خطیب نیشابورى، ج‏6، ص 290.

3- مجمع‏البیان، علامه طبرسى، ج‏3، 4، ص‏223.

4- مائده،67.

5- شواهد التنزیل، حاكم حسكانى، ج 1، ص 252.

6- الطرائف، سید بن ‏طاووس، ج 1، ص 140.

7- بحارالانوار، ج‏36، ص‏353 – 354/ اسمى المناقب، علامه شمس‏الدین ابن‏جزرى، ص 32/ نهج الحیاه، ص 38.

8- احتجاج طبرسى، ج 1،صص‏213 - 214.

9- ابوهیثم بن‏تیهان، خالد بن‏زید، ابوایوب انصارى، عمار بن ‏یاسر و ... مجموعا هفتاد نفر از مهاجرین و انصار بدرى حضور داشتند.

10- مائده، 55.

11- توبه،16.

12- بحارالانوار، ج‏33، صص‏147 -146.

13- از روزغدیرخم در روایت تعبیر به «یوم الدوح‏» شده است كه این واژه هم در روایات و هم در اشعار به كار گرفته شده است. (بحارالانوار، ج 94، ص 115).

14 و 15 - تفسیر شاهد و مشهود را مى‏توان در موارد ذیل یافت: اصول كافى، ج 1، ص 425، ح‏69/ بحارالانوار، ج 35، ص‏386، ح 1/ ج‏36، ص 114، ح 61.

16 و 17 - در ترجمه عبارات تلفیق شده است.

18- بحارالانوار، ج 95، ص 118 - 112، ح 8، مقدارى از خطبه امیرالمؤمنین(ع) توسط امام حسین(ع) نقل شده و ما آن را ترجمه و تلخیص نمودیم.

19- ینابیع المودة، قندوزى حنفى، ج‏3، ص‏153/ بحارالانوار، ج 10، ح 5، صص 144 - 138.

20- موسوعة كلمات الامام الحسین(ع)، ص 270/ الغدیر، ج 1، ص 198، ح‏9، چاپ چهارم.

21- مائده، 55.

22- مائده،67.

23- فاصله مسجد غدیر با میقات جحفه سه میل (تقریبا 5760 متر) مى‏باشد. (معجم معالم الحجاز، ج 2، ص 124).

24- قلم، 52 - 51.

25- فروع كافى، ج 4، ص‏566/ نورالثقلین، ج 5، ص‏399. روایات دیگرى نیز در شان این آیه وارد شده است كه همین مضمون را نشان مى‏دهد.

26- وسائل الشیعه، ج‏3، ص‏549، ح 2، ب 61/ فروع كافى، ج 4، ص‏566، ح 1/ تهذیب الاحكام، ج‏6، ص 18، ح 21، ب‏16/ من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص‏559، ح‏3143.

27- تهذیب الاحكام، ج‏6، ص 24، ح‏9، باب‏19/ بحارالانوار، ج 94، صص‏9 - 18

عید کمال دین .سالروز اتمام نعمت وهنگامه اعلان وصایت و ولایت

امیر المومنین علیه السلام

بر شیعیان وپیروان ولایت خجسته باد
 

اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

خورشید چراغکی ز رخسار علیست / مه نقطه کوچکی ز پرگار علیست

هرکس که فرستد به محمد صلوات / همسایه دیوار به دیوار علیست

عید غدیر مبارک

------------------------------------------

روز عید غدیرخم از شریف ترین اعیاد امت من است.

پیامبر اکرم(ص)
اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

نازد به خودش خدا که حیدر دارد / دریای فضائلی مطهر دارد

همتای علی نخواهد آمد والله / صد بار اگر کعبه ترک بردارد

عید غدیر خم مبارک باد
اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

خدایا به حق شاه مردان / مرا محتاج نامردان مگردان

فرا رسیدن عید غدیرخم بر عاشقان آن حضرت مبارک

دلا امشب به می باید وضو کرد / و هر ناممکنی را آرزو کرد

عید بر شما مبارک
اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

علی در عرش بالا بی نظیر است

علی بر عالم و آدم امیر است

به عشق نام مولایم نوشتم

چه عیدی بهتر از عید غدیر است؟
اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

آنان كه علی خدای خود پندارند / كفرش به كنار عجب خدایی دارند

------------------------------------------

چون نامه ی اعمال مرا پیچیدند

بردند به میزان عمل سنجیدند

بیش از همه کس گناه ما بود ولی

آن را به محبت علی بخشیدند

عیدتان مبارک
اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

تمام لذت عمرم در این است / كه مولایم امیرالمومنین است

عیدشما مبارک
اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

نه فقط بنده به ذات ازلی می نازد

ناشر حكم ولایت به ولی می نازد

گر بنازد به علی شیعه ندارد عجبی

عجب اینجاست خدا هم به علی می نازد
اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

هان! ای مردمان! علی را برتر بدانید، که او برترین انسان از زن و مرد بعد از من است... هرکه با او بستیزد و بر ولایتش گردن ننهد نفرین و خشم من بر او باد. (خطبه ی غدیریه)
 

اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

قرآن به جز از وصف علی آیه ندارد

ایمان به جز از حب علی پایه ندارد

گفتم بروم سایه لطفش بنشینم

گفتا كه علی نور بود سایه ندارد

عید غدیر مبارک
اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

شبی در محفلی ذکر علی بود

شنیدم عارفی فرزانه فرمود

اگر آتش به زیر پوست داری

نسوزی گر علی را دوست داری

خورشید شکفته در غدیر است علی

باران بهار در کویر است علی

بر مسند عاشقی شهی بی همتاست

بر ملک محمدی امیر است علی
 

اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

مدح علی و آل علی بر زبان ماست / گویا زبان برای همین در دهان ماست

------------------------------------------

روز مـحـشــر پـرسـیـد ز مـن رب جـلــــــــی

گفت تو غـرق گنـاهی؟ گفتمش یـا رب بلی

گفت پس آتش نمیـگیرد چـرا جـسم و تنـت

گفتمش چون حـك نمودم روی قلبم یا علی
 

اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

شبی در محفلی ذكر علی بود ، شنیدم عاشقی مستانه فرمود ، اگر آتش به زیر پوست داری ، نسوزی گر علی را دوست داری . عید غدیر خم بر شما مبارك

اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

نام علی : عدالت -- راه علی : سعادت -- عشق علی : شهادت -- ذكر علی : عبادت -- عید علی : مبارك

اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

ما زین جهان از پی دیدار میرویم ، از بهر دیدن حیدر كرار میرویم ، درب بهشت گر نگشایند به روی ما ، گوییم یا علی و ز دیوار میرویم

------------------------------------------

عجب تمثیلی است این كه علی مولود كعبه است . . . یعنی اینكه باطن قبله را در امام پیدا كن . عید غدیر خم مبارك
اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

ای خدای مرتضی ، گردی از گامهای فتوت مرتضی را بر سر جهانیان بپاش تا ریشه نامردی در جهان بخشكد . عید غدیر خم ، عید ولایت و امامت مبارك

اس ام اس عید غدیر خم

------------------------------------------

اگر خلق عالم علی را می شناختند ، دوستش میداشتند و اگر خلق عالم علی را دوست میداشتند ، جهنم آفریده نمیشد .

------------------------------------------

به روز غدیر خم از مقام لم یزلی ، به كائنات ندا شد به صوت جلی . كه بعد احمد مرسل به كهتر و مهتر ، امام و سرور و مولا علیست علی ، عید غدیر خم بر شما مبارك

------------------------------------------

رسولی كز غدیر خم ننوشد ، ردای سبز بعثت را نپوشد . عید غدیر خم مبارك

باز تابید از افقْ روزِ درخشانِ غدیر / شد فضا سرشار عطرِ گل ز بستان غدیر

موج زد دریای رحمت در بیابان غدیر / چشمه های نور جاری شد ز دامان غدیر . . .

ای غدیر خم که هستی روز بیعت با امام / بر تو ای روز امامت از همه امت سلام

از تو محکم شد شریعت، وز تو نعمت شد تمام / ما به یاد آن مبارک روز و آن زیبا پیام . .

از ولای مُرتضی دل را چراغان می کنیم / بـا علی بار دگر تجدید پیمـان می کنیم . . .

نور عالم از ولی داریم ما / اول و آخر علی(ع) داریم ما . . .

امروز به امر حضرت حق / بر خلق جهان علی(ع) امیر است

 گفت پیغمبر به یارای سخن / پیک رب العالمین آمد به من

گفت حیدر را خدا این تحفه داد / بر همه خلق جهان فضلش نهاد .

 مژده دادند ایه‌های شکوه / دین احمد(ص) دوباره کامل شد . . .
پیمبر کز خلایق برترین بود بدانستی که حج آخرین بود

غنچه لبهای پیغمبر که شد وا در غدیر / بر لبش گل واژه ” من کنت مولا ” نشست . . .

علي در عرش بالا بي نظير است

علي بر عالم و آدم امير است

به عشق نام مولايم نوشتم

چه عيدي بهتر از عيد غدير است؟

قرآن به جز از وصف علي آيه ندارد
ايمان به جز از حب علي پايه ندارد
گفتم بروم سايه لطفش بنشينم
گفتا كه علي نور بود سايه ندارد

هر کس به کسی نازد ما هم به تو نازیم

چون عشق تو سرچشمه ناز است علی جان

روز عيد غدير خم از شريف ترين اعياد امت من است

پيامبر اکرم(ص)

خورشید چراغکی ز رخسار علیست / مه نقطه کوچکی ز پرگار علیست

هرکس که فرستد به محمد صلوات / همسایه دیوار به دیوار علیست

ای خدای مرتضی ، گردی از گامهای فتوت مرتضی را بر سر جهانیان بپاش تا ریشه نامردی در جهان بخشکد . عید غدیر خم ، عیدولایت و امامت مبارک

به روز غدیر خم از مقام لم یزلی ، به کائنات ندا شد به صوت جلی . که بعد احمد مرسل به کهتر و مهتر ، امام و سرور و مولا علیست علی ، عید غدیر خم بر شما مبارک

از ولاي مرتضي دل را چراغان مي‌کنيم با علي بار دگر تجديد پيمان مي‌کنيم

غنچه لب‌هاى پيغمبر که شد وا در غدير بر لبش گلواژه «من کنت مولا» نشست

موج يک حادثه در جان غدير است امروز و علي چهره تابان غدير است امروز

 علی آن شیر میدان شجاعت علی آن مظهر زهد و عدالت

همان سرچشمه علم و فضایل به آن زیبا ترین شکل و شمایل

علی دریای علم بیکران ها که بود آگه به راه آسمانها

علی زیبا ترین نام دو عالم علی اولی ترین اولاد آدم

تمام لذت عمرم در اين است / که مولايم اميرالمومنين است,عيد شما مبارک

یک روز دلم به جشن مولا علی می رفت
در عیدِ غدیرِ خُم به صحرا می رفت
هر کوه که در برابر می‏دیدم
چون دستِ علی بود که بالا می رفت

تابید از افقْ روزِ درخشانِ غدیر
شد فضا سرشار عطرِ گل ز بستان غدیر
موج زد دریای رحمت در بیابان غدیر
چشمه های نور جاری شد ز دامان غدیر

ای غدیر خم که هستی روز بیعت با امام
بر تو ای روز امامت از همه امت سلام
از تو محکم شد شریعت، وز تو نعمت شد تمام
ما به یاد آن مبارک روز و آن زیبا پیام

نور عالم از ولی داریم ما
اول و آخر علی(ع) داریم ما

از جام و سبو گذشت کارم
وقت خُم و نوبت غدیر است
امروز به امر حضرت حق
بر خلق جهان علی(ع) امیر است

گفت پیغمبر به یارای سخن
پیک رب العالمین آمد به من
گفت حیدر را خدا این تحفه داد
بر همه خلق جهان فضلش نهاد

بر سرِ آسمانی آن ظهر
آیه‌های شکوه نازل شد
مژده دادند ایه‌های شکوه
دین احمد(ص) دوباره کامل شد

عید غدیر، بر حامیان راستین ولایت، مبارک!

دریای غدیر، از ریزش آبشارگون وحی بر جان محمّد(ص) لبریز است و قامت دین در زلال غدیر خم انعکاس می‌یابد.

غدیر ، گل همیشه بهار زندگی است . دریایی بی‏کرانه است ؛ جاری بر جان ‏های پاک و اندیشه های تابناک .

غدیر ، تجلی خواست خالق ، روح آفرینش ، برانگیزاننده ستایش و دست های بلندی است که انسان خاکی را به افلاک می‏ کشاند .

غدیر ، ریزش باران الطاف رحمانی بر گلزار جان‏ های تشنه است .

غدیر ، برکت همه احساس ‏های معنوی و دریای جاری خیرات نبوی است .

علی آن اولین مر د  مسلمان که در  جانش نشسته  نور ایمان

به سیزده سالگی بهر پیمبر(ص) ولی گشت و وصی گشت وبرادر

علی آن وارث علم نبوت علی آن صاحب حق امامت

علی معنای عشق آفرینش چراغ روشن تقوا  و بینش

>>
خورشيد چراغکي ز رخسار عليست / مه نقطه کوچکي ز پرگار عليست
هرکس که فرستد به محمد صلوات / همسايه ديوار به ديوار عليست
عيد غدير مبارک
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - Sms Eyde gadir khom
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
خدايا به حق شاه مردان / مرا محتاج نامردان مگردان
فرا رسيدن عيد غديرخم بر عاشقان آن حضرت مبارک
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - پيامک ، اس ام اس ،sms ،payamak
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
نازد به خودش خدا که حيدر دارد / درياي فضائلي مطهر دارد
همتاي علي نخواهد آمد والله / صد بار اگر کعبه ترک بردارد
عيد غدير خم مبارک باد
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس عيد غدير خم
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
روز عيد غدير خم از شريف ترين اعياد امت من است
پيامبر اکرم(ص)
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - عيد غدير خم مبارک
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
عجب تمثيلي است اين كه علي مولود كعبه است
يعني اينكه باطن قبله را در امام پيدا كن
عيد غدير خم مبارك
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - پيامک عيد غدير خم
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>

خورشيد شکفته در غدير است علي
باران بهار در کوير است علي
بر مسند عاشقي شهي بي همتاست
بر ملک محمدي امير است علي
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - مسيج عيد غدير خم
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
اي خداي مرتضي ، گردي از گامهاي فتوت مرتضي را بر سر جهانيان بپاش تا ريشه نامردي در جهان بخشكد .
عيد غدير خم ، عيد ولايت و امامت مبارك
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - sms عيد غدير خم
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
اگر خلق عالم علي را مي شناختند ، دوستش ميداشتند و اگر خلق عالم علي را دوست ميداشتند ، جهنم آفريده نميشد .
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - تبريک عيد غدير خم
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
به روز غدير خم از مقام لم يزلي
به كائنات ندا شد به صوت جلي
كه بعد احمد مرسل به كهتر و مهتر
امام و سرور و مولا عليست علي
عيد غدير خم بر شما مبارك
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - عيد غدير
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
رسولي كز غدير خم ننوشد ، رداي سبز بعثت را نپوشد . عيد غدير خم مبارك
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس جديد
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
شبي در محفلي ذكر علي بود
شنيدم عاشقي مستانه فرمود
اگر آتش به زير پوست داري
نسوزي گر علي را دوست داري
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - پيامک جديد
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
قرآن به جز از وصف علي آيه ندارد ايمان به جز از حب علي پايه ندارد
گفتم بروم سايه لطفش بنشينم گفتا که علي نور بود سايه ندارد
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - پيام کوتاه عيد غدير
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
ما زين جهان از پي ديدار ميرويم از بهر ديدن حيدر کرار ميرويم ،
درب بهشت گر نگشايند به روي ما گوييم يا علي و ز ديوار ميرويم .
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - پيامک هاي عيد غدير
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
مدح علي و آل علي بر زبان ماست / گويا زبان براي همين در دهان ماست
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس هاي عيد غدير
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
گفت تو غـرق گنـاهي؟
گفتمش يـا رب بلي
گفت پس آتش نميـگيرد چـرا جـسم و تنـت
گفتمش چون حـک نمودم روي قلبم يا علي . . .
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - جديد ترين اس ام اس ها
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
نام علي : عدالت - راه علي : سعادت - عشق علي : شهادت - ذکر علي : عبادت -عيد علي : مبارک
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس هاي فارسي
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
علي در عرش بالا بي‌نظير است علي بر عالم و آدم امير است
به عشق نام مولايم نوشتم چه عيدي بهتر از عيد غدير است؟
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس جديد عيد غدير
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
خورشيد چراغکي ز رخسار عليست مه نقطه کوچکي ز پرگار عليست
هر کس که فرستد به محمد صلوات همسايه ديوار به ديوار عليست
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - پيامک تبريک روز عيد غدير خم
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
اى فراموشان باطل! سر به پايين افکنيد! چون پيمبر دست حق را برد بالا در غدير
شد جهان روشن ز انوار اميرالمؤمنين چلچراغ عشق و ايمان شد فروزان در غدير
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس ولايت علي
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
از ولاي مرتضي دل را چراغان مي‌کنيم با علي بار دگر تجديد پيمان مي‌کنيم
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس عيد غدير خم 89
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
غنچه لب‌هاى پيغمبر که شد وا در غدير بر لبش گلواژه «من کنت مولا» نشست
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس 4 آذر 89
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
موج يک حادثه در جان غدير است امروز و علي چهره تابان غدير است امروز
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس جديد
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
آنان که علي خداي خود پندارند / کفرش به کنار عجب خدايي دارند
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - sms عيد غدير خم
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
چون نامه ي اعمال مرا پيچيدند
بردند به ميزان عمل سنجيدند
بيش از همه کس گناه ما بود ولي
آن را به محبت علي بخشيدند
عيدتان مبارک
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - پيامک هاي عيد غدير
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
تمام لذت عمرم در اين است / که مولايم اميرالمومنين است,عيد شما مبارک
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - پيامک عيد غدير خم
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
نه فقط بنده به ذات ازلي مي نازد
ناشر حکم ولايت به ولي مي نازد
گر بنازد به علي شيعه ندارد عجبي
عجب اينجاست خدا هم به علي مي نازد
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس عيد غدير خم
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
هان! اي مردمان! علي را برتر بدانيد، که او برترين انسان از زن و مرد بعد از من است.... هرکه با او بستيزد و بر ولايتش گردن ننهد نفرين و خشم من بر او باد. (خطبه ي غديريه)
>>
 

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس هاي عيد غدير
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
 

>>
دلا امشب به مي بايد وضو کرد .... و هر ناممکني را آرزو کرد ..... عيد غدير بر شما مبارک
>>

غدیر علی ، هنوز هم چشمه ای لبریز از آب حیات و دریایی موّاج از کرامتهاست .
غدیر دریایی از باور و بصیرت ، در کویر حیرت و هامون ضلالت است ، تا کام جان ها از آن سیراب شود .

علی ، برگزیده محمد نیست ، بلکه منتخب خداست و پیامبر فقط ابلاغگر پیام الهی نسبت به امامت اوست

خطابه غدیر، منشور راهبردی تشیع است؛ تشیع نه به عنوان یک فرقه و اقلیت، بلکه به عنوان شیوع انسانی و همگرایی کلی.

رسولی کز غدیر خم ننوشد ، ردای سبز بعثت را نپوشد . عید غدیر خم مبارک

ای خدای مرتضی ، گردی از گامهای فتوت مرتضی را بر سر جهانیان بپاش تا ریشه نامردی در جهان بخشکد . عید غدیر خم ، عید ولایت و امامت مبارک

اگر خلق عالم علی را می شناختند ، دوستش میداشتند و اگر خلق عالم علی را دوست میداشتند ، جهنم آفریده نمیشد .

به روز غدیر خم از مقام لم یزلی ، به کائنات ندا شد به صوت جلی . که بعد احمد مرسل به کهتر و مهتر ، امام و سرور و مولا علیست علی ، عید غدیر خم بر شما مبارک

عید کمال دین .سالروز اتمام نعمت وهنگامه اعلان وصایت و ولایت
امیر المومنین علیه السلام
بر شیعیان وپیروان ولایت خجسته باد

شبی در محفلی ذکر علی بود
شنیدم عارفی فرزانه فرمود
اگر آتش به زیر پوست داری
نسوزی گر علی را دوست داری
خورشید شکفته در غدیر است علی
باران بهار در کویر است علی
بر مسند عاشقی شهی بی همتاست
بر ملک محمدی امیر است علی

عید غدیر خم مبارک – Sms Eyde gadir khom

به روز غدیر خم از مقام لم یزلی / به کائنات ندا شد به صوت جلی

که بعد احمد مرسل به کهتر و مهتر / امام و سرور و مولا علیست علی

عید غدیر خم بر شما مبارک

قرآن به جز از وصف علی آیه ندارد
ایمان به جز از حب علی پایه ندارد
گفتم بروم سایه لطفش بنشینم
گفتا که علی نور بود سایه ندارد
عید غدیر مبارک

شبی در محفلی ذکر علی بود
شنیدم عارفی فرزانه فرمود
اگر آتش به زیر پوست داری
نسوزی گر علی را دوست داری

 خورشید شکفته در غدیر است علی
باران بهار در کویر است علی
بر مسند عاشقی شهی بی همتاست
بر ملک محمدی امیر است علی

مدح علی و آل علی بر زبان ماست / گویا زبان برای همین در دهان ماست

روز مـحـشــر پـرسـیـد ز مـن رب جـلــــــــی
گفت تو غـرق گنـاهی؟ گفتمش یـا رب بلی
گفت پس آتش نمیـگیرد چـرا جـسم و تنـت
گفتمش چون حـک نمودم روی قلبم یا علی

خجسته باد پیوند «نبوت» و «امامت» در نقطه اوجى به نام غدیر خم که غدیر، گره محکمى است براى رشته دیانت.
غدیر خم، عید تکمیل رسالت مبارک باد!

کشتی اسلام را لنگر علیست           هر که او صاحب ولا ,رهبر علیست
الغرض تلخیص می گویم کلام           ما مسلمانیم تنها والسل

خورشید چراغکی ز رخسار علیست / مه نقطه کوچکی ز پرگار علیست
هرکس که فرستد به محمد صلوات / همسایه دیوار به دیوار علیست
عید غدیر مبارک

روز عید غدیرخم از شریف ترین اعیاد امت من است.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم

نازد به خودش خدا که حیدر دارد / دریای فضائلی مطهر دارد
همتای علی نخواهد آمد والله / صد بار اگر کعبه ترک بردارد
عید غدیر خم مبارک باد

خدایا به حق شاه مردان / مرا محتاج نامردان مگردان
فرا رسیدن عید غدیرخم بر عاشقان آن حضرت مبارک

دلا امشب به می باید وضو کرد / و هر ناممکنی را آرزو کرد
عید بر شما مبارک

آنان که علی خدای خود پندارند / کفرش به کنار عجب خدایی دارند

چون نامه ی اعمال مرا پیچیدند
بردند به میزان عمل سنجیدند
بیش از همه کس گناه ما بود ولی
آن را به محبت علی بخشیدند
عیدتان مبارک

مام لذت عمرم در این است / که مولایم امیرالمومنین است
عیدشما مبارک

------------------
علي در عرش بالا بي نظير است
علي بر عالم و آدم امير است
به عشق نام مولايم نوشتم
چه عيدي بهتر از عيد غدير است؟
------------------
عيد غدير خم مبارک - Sms Eyde gadir khom
------------------

خورشيد چراغکي ز رخسار عليست / مه نقطه کوچکي ز پرگار عليست
هرکس که فرستد به محمد صلوات / همسايه ديوار به ديوار عليست
------------------
عيد غدير خم مبارک - پيامک ، اس ام اس ،sms ،payamak
------------------

عيد کمال دين .سالروز اتمام نعمت وهنگامه اعلان وصايت و ولايت
امير المومنين عليه السلام
بر شيعيان وپيروان ولايت خجسته باد
------------------
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس عيد غدير خم
------------------

روز عيد غديرخم از شريف ترين اعياد امت من است.
پيامبر اکرم(ص)
------------------
عيد غدير خم مبارک - پيامک عيد غدير خم
------------------

نازد به خودش خدا که حيدر دارد / درياي فضائلي مطهر دارد
همتاي علي نخواهد آمد والله / صد بار اگر کعبه ترک بردارد
------------------
عيد غدير خم مبارک - مسيج عيد غدير خم
------------------

خدايا به حق شاه مردان / مرا محتاج نامردان مگردان
فرا رسيدن عيد غديرخم بر عاشقان آن حضرت مبارک
دلا امشب به مي بايد وضو کرد / و هر ناممکني را آرزو کرد
------------------
عيد غدير خم مبارک - sms عيد غدير خم
------------------

چون نامه ي اعمال مرا پيچيدند
بردند به ميزان عمل سنجيدند
بيش از همه کس گناه ما بود ولي
آن را به محبت علي بخشيدند
------------------
عيد غدير خم مبارک - تبريک عيد غدير خم
------------------

تمام لذت عمرم در اين است / كه مولايم اميرالمومنين است
------------------
عيد غدير خم مبارک - عيد غدير
------------------

نام علي : عدالت -- راه علي : سعادت -- عشق علي : شهادت -- ذكر علي : عبادت -- عيد علي : مبارك
------------------
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس جديد
------------------

نه فقط بنده به ذات ازلي مي نازد
ناشر حكم ولايت به ولي مي نازد
گر بنازد به علي شيعه ندارد عجبي
عجب اينجاست خدا هم به علي مي نازد
------------------
عيد غدير خم مبارک - پيامک جديد
------------------

هان! اي مردمان! علي را برتر بدانيد، که او برترين انسان از زن و مرد بعد از من است... هرکه با او بستيزد و بر ولايتش گردن ننهد نفرين و خشم من بر او باد. (خطبه ي غديريه)
------------------
عيد غدير خم مبارک - پيام کوتاه عيد غدير
------------------

شبي در محفلي ذكر علي بود ، شنيدم عاشقي مستانه فرمود ، اگر آتش به زير پوست داري ، نسوزي گر علي را دوست داري
------------------
عيد غدير خم مبارک - پيامک هاي عيد غدير
------------------

رسولي كز غدير خم ننوشد ، رداي سبز بعثت را نپوشد
------------------
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس هاي عيد غدير
------------------

قرآن به جز از وصف علي آيه ندارد
ايمان به جز از حب علي پايه ندارد
گفتم بروم سايه لطفش بنشينم
گفتا كه علي نور بود سايه ندارد
------------------
عيد غدير خم مبارک - جديد ترين اس ام اس ها
------------------

شبي در محفلي ذکر علي بود
شنيدم عارفي فرزانه فرمود
اگر آتش به زير پوست داري
نسوزي گر علي را دوست داري
خورشيد شکفته در غدير است علي
باران بهار در کوير است علي
بر مسند عاشقي شهي بي همتاست
بر ملک محمدي امير است علي
------------------
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس هاي فارسي
------------------

ما زين جهان از پي ديدار مي رويم ، از بهر ديدن حيدر كرار مي رويم ، درب بهشت گر نگشايند به روي ما ، گوييم يا علي و ز ديوار مي رويم
------------------
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس عيد غدير خم
------------------

مدح علي و آل علي بر زبان ماست / گويا زبان براي همين در دهان ماست
------------------
عيد غدير خم مبارک - اس ام اس جديد
------------------

روز مـحـشــر پـرسـيـد ز مـن رب جـلــــــــي
گفت تو غـرق گنـاهي؟ گفتمش يـا رب بلي
گفت پس آتش نميـگيرد چـرا جـسم و تنـت
گفتمش چون حـك نمودم روي قلبم يا علي
------------------
عيد غدير خم مبارک - پيام کوتاه عيد غدير
------------------

اگر خلق عالم علي را مي شناختند ، دوستش ميداشتند و اگر خلق عالم علي را دوست ميداشتند ، جهنم آفريده نميشد .
------------------
عيد غدير خم مبارک - پيامک هاي عيد غدير
------------------

به روز غدير خم از مقام لم يزلي ، به كائنات ندا شد به صوت جلي . كه بعد احمد مرسل به كهتر و مهتر ، امام و سرور و مولا عليست علي
------------------
عيد غدير خم مبارک - پيامک عيد غدير خم
------------------

عيد کمال دين , سالروز اتمام نعمت و هنگامه اعلان وصايت و ولايت امير المومنين عليه السلام بر شيعيان وپ يروان ولايت خجسته باد
------------------
عيد غدير خم مبارک - جديد ترين اس ام اس ها
------------------

مدح علي و آل علي بر زبان ماست / گويا زبان براي همين در دهان ماست
------------------
عيد غدير خم مبارک - پيامک جديد
------------------

نخواهم گل که گل بي اعتبار است
تمام عمر گل فصل بهار است
تو را خواهم من از گلهاي عالم
که عطر تو هميشه ماندگار است

نرم افزار خطابه غدیر بر روی تلفن همراه، با زبان برنامه نویسی جاوا طراحی و اجرا شده، تا دامنه وسیعی از تلفن های همراه قابلیت اجرای این نرم افزار را داشته باشند.

این نرم افزار دارای قابلیت های مختلفی از جمله متن ترجمه جدید خطابه غدیر، قابلیت جستجو در متن عربی خطابه، قابلیت نشانه گذاری یا BookMark، قابلیت پخش صدا و همچنین قابلیت تکرار برای حفظ خطابه و امکانات دیگری که در قسمت تنظیمات برنامه جهت اجرای بهتر و مطلوب تر، بسته به خواسته های هر کاربر در نظر گرفته شده.


این نرم افزار در دو نسخه ی 1.0 و 1.1 ارایه شده. نسخه 1.0 که برای گوشی هایی با حافظه کمتر طراحی شده، فاقد امکانات صوتی است و قابلیت پخش صدا را در خود ندارد، اما از حجم بسیار پایین ( حدود 750K ) بر خوردار است.

نسخه 1.1 که برای گوشی هایی با حافظه بالا تر در نظر گرفته شده (حجم حدود 14Mg )، علاوه بر امکانات نسخه 1.0، از امکانات پخش صدا نیز برخوردار است.

فایل هایی که کاربران گرامی برای نصب بر روی گوشی تلفن همراه خود باید دانلود کنند، با پسوند .jar می باشد. این پسوند مخصوص برنامه های تحت جاواست. بعد از قرار دادن فایل در حافظه گوشی، یا به صورت خودکار و یا با اجرای این فایل برنامه نصی می شود. لذا دوبرابر حجم فایل نیاز به فضا داریم (برای مثال در نسخه 1.1، 14mg برای فایل اصلی و 14mg برای نصب برنامه).

بعد از نصب برنامه و اطمینان از صحت اجرای آن، دیگر نیازی به فایل ابتدایی (.jar ) نبوده و می توان آن را پاک نمود. این مساله برا نسخه 1.1 می تواند مفید باشد چرا که فایل اصلی این نسخه 14mg بوده و این حجم در برخی از گوشی ها حجم کمی نیست، اما اگر مایل به انتقال این برنامه از طریق تلفن همراه خود به دیگر گوشی ها هستید - که هدف اصلی از ارائه این برنامه بر روی تلفن همراه نیز همین موضوع است-

فایل .jar برنامه را باید در حافظه گوشی خود نگه دارید و ازین فابل برای انتقال استفاده نمایید ( برنامه نصب شده قابل انتقال نمی باشد و برای انتقال نیاز به فایل اصلی برنامه دارید ).

نکته مهم دیگر اینکه بسته به نوع گوشی و میزان سرعت پردازش آن، سرعت اجرا شدن برنامه در گوشی های مختلف متفاوت است و به دلیل سنگین بودن برنامه اجرای آن در برخی از گوشی های قدیمی تر که قابلیت اجرای برنامه را هم دارند ( لیست گوشی هایی که قابلیت اجرای برنامه را دارند در انتها قرار داده شده )، با تاخیر صورت می گیرد که این به منزله ی درست نصب نشدن برنامه یا اشکال در سیستم خود برنامه نیست.

لیست گوشی هایی که برنامه در آنها اجرا می شود :

Sony Ericsson : K series, W series, P 990

Nokia : N series, 6630 or more advanced

تذکر : در صورتی که تلفن همراه شما در لیست بالا قرار ندارد، و کمپانی سازنده آن غیر از دو کمپانی فوق است، به منزله ی عدم اجرای قطعی برنامه در تلفن همراه شما نیست. شما می توانید با دانلود نسخه 1.0 که حجم کمی دارد، ازین موضوع اطمینان پیدا کنید.

تذکر : برای اجرای برنامه، لازم است(کافی نیست) تلفن همراه مورد نظر از Java MIDP 2.0, CLC 1.1 برخوردار باشد.


امید است که صاحب اصلی این برنامه از همه ی ما راضی و خشنود گردد

دانلود برنامه نسخه 1

دانلود برنامه نسخه 1.1

منبع: خطابه غدير